30 september
Workshop sla-zines maken
Gisteren was de laatste dag van het festival omtrent Lampoons and other slogans in Sign te Groningen (de expo is nog een week te zien) en mede namens het Meersoortig Collectief gaf kunstenaar en ontwerper Anne Kamps een workshop sla-zines maken. Oftewel: eetbare tijdschriften voor niet-mensen.
Anne schreef dat het een groot succes was. Er waren (ik citeer nu uit Annes mail) 'allerlei deelnemers, mensen, insecten (die waren via de sla meegekomen) en ook een hond! Er werden zines gemaakt voor dieren en insecten in het park, huisdieren (muizen en konijnen) en ook een hele collectie aan zines voor het lievelingsdier van mijn eerste bezoeker Wies (een meisje van een jaar of 9) haar lievelingsdieren waren huisjesslakken, ze had ook een huisje gemaakt in de tuin voor de huisjesslak. Daar wilde ze haar boekjes ook gaan achterlaten. Het was verbindend, leerzaam en verrijkend en hieronder wat onderwerpen die tijdens het maken langskwamen:
-Welke taal lezen insecten? Over hoe bijen kunnen lezen met hun pootjes (dat leerde ik van Thijs)
-Tijgerslakken eten andere naaktslakken (dat leerde ik van Wies)
-We bespraken of insecten waarde hechten aan esthetiek. (Omdat wij dat automatisch gaan doen als we aan het maken zijn, we maken veel keuzes op basis van wat we 'mooi' vinden) Volgens Rik hechten bijen waarde aan esthetiek want ze houden van netjes en schoon.
-Met welke bladzijde zou een slak beginnen als die gaat 'lezen'?
Ik vind het jammer dat ik er zelf niet bij was maar ben blij dat dit heeft plaatsgevonden.
29 september
Meersoortige Enquête
Vandaag had ik twee leuke optredens op het ILFU dat geheel in het teken stond van Nature's Narratives. Voor dezelfde gelegenheid maakte ik namens het Meersoortig Collectief een Meersoortige Enquête. Mocht je die ook willen invullen, hij staat hier.
28 september
Herfstsonnetten II
door May Sarton, mijn vertaling, Engels hier
Als ik je kan laten gaan zoals bomen
Hun bladeren laten gaan, zo achteloos, één voor één;
Als ik kan leren wat zij weten,
Dat herfst een bevrijding is, de voltooiing,
Dan zou angst voor de tijd en onzekerheid over fruit
De grote heldere luchten niet verkleuren
In deze vreemdste herfst, zacht en dringend.
Als ik de duisternis met open ogen kan aankan
En het seizoensgebonden noem, niet hard of vreemd
(want de liefde zelf moet misschien een tijd slapen)
En, boomachtig, onbewogen voor de verandering staan,
Verliezen wat ik verlies om te houden wat ik kan houden,
De sterke wortel leeft nog onder de sneeuw,
Zal liefde verdragen – als ik je kan laten gaan.
27 september
Miez en Zmeu
26 september
Frogs, a Selection of Field Recordings
Door een stuk in de krant vond ik mooie kikkeropnames van Felix Hess, hier.
25 september
Disappoint
24 september
Het recht van de luidste
De column van vandaag gaat over het recht van de luidste en een krant waarin de werkelijkheid op schaal wordt beschreven.
23 september
Aki doet zelf de deur open
22 september
Luisteroefeningen
Voor het meersoortige zines-project in Groningen bedacht ik een aantal luisteroefeningen (waarmee je de wereld beter kunt leren verstaan). Je kunt ze hier lezen. Luister ze.
21 september
Herfstadem
20 september
Nieuwe boeken in aantocht
Er komen de komende tijd vier boeken aan.
1. Dit najaar verschijnt Multispecies Assemblies bij Vine Press. Over het boekje: Humans need new political institutions and practices to live more justly and sustainably with other beings on this planet. In this essay, I develop a model of multispecies assembly. Multispecies assembly is a model of multispecies government that includes the voices and interests of more-than-human animals, plants, human youth, natural entities, future generations and possibly others. Assemblies are an ancient model for political decision-making. In our time, citizens’ assemblies are increasingly seen as a promising or even necessary political tool, with respect to addressing the climate crisis, fostering political inclusion and promoting democratic participation. At the same time, research in political philosophy, biology and ethology shows clearly that we need to represent and include ‘Earth others’ such as nonhuman animals, plants, natural entities, human children and future generations, in political decision-making for normative and empirical reasons. We therefore need multispecies assemblies: a place-based and embodied model for democratic decision-making in which different entities, such as animals, plants, natural entities and children, either speak for themselves or are represented. Developing multispecies assemblies asks for engaging with more-than-human and human agents to co-create knowledge, so this essay can only offer the first steps towards a more just multispecies political system.
2. In januari 2025 verschijnt Variaties op aanwezigheid bij uitgeverij HetMoet. Dit is een lang prozagedicht over long covid.
3. Ongeveer in februari 2025: Multispecies Dialogues. Doing Philosophy with Animals, Children, the Sea and Others - Amsterdam University Press. Daarvan zagen jullie al het omslag (21 augustus hieronder). Het gaat hierover: In Multispecies Dialogues Eva Meijer develops a new understanding of the concept ‘dialogue’, which includes embodied, material and spatial interaction. Meijer does not do this alone: each chapter of the book is devoted to a dialogue, or set of dialogues – with street dog Olli, a community of former lab mice, amphibian neighbours, the North Sea, and many other beings. Taking seriously multispecies dialogues is a way to do justice to more-than-human agency and to become more worldly in a time dominated by humans. Rethinking the model of the dialogue also opens up new ways of doing philosophy in multispecies world, which is urgently needed to address the ecological, political and philosophical problems of our time.
4. En in het voorjaar volgend jaar verschijnt Muizenleven bij Uitgeverij Cossee. Dat wordt een heel bijzonder boek, waarin ik schrijf over de muizen, wat ze me geleerd hebben en wat we als mensen van muizen kunnen leren. Naast tekst bevat het foto's en tekeningen. Het wordt vormgegeven door Miek Zwamborn, daar ben ik erg blij mee, want ik ben fan van haar werk en haar boek Onderling is prachtig, dat heeft ze ook zelf vormgegeven. Ik zag een paar dagen geleden een schets van de eerste paar pagina's en ik denk dat jullie het ook heel mooi zullen vinden.
20 september
Meersoortige rustplaats
Bankje voor vliegen, wesp, libelle.
19 september
Tip
Meld je aan voor de nieuwsbrief van Stichting Kapitaloceen. Dan ontvang je onregelmatig (een paar keer per jaar) dit soort leuke post. En als je geld overhebt is het verstandig om dat aan ze te doneren, mits je het zelf niet nodig hebt.
19 september
De mondkapmentaliteit
Na de lezing van Vivienne praatten we nog even na over hoe het is om te leven met long covid. Vivienne woont in Duitsland en daar hebben de mensen een totaal andere houding naar lc. Hoewel er nog steeds veel te verbeteren valt is er veel meer kennis bij artsen en houden mensen meer rekening met elkaar. Een goed voorbeeld daarvan is de mondkap. In Nederland wordt je erom uitgelachen, uitgescholden, gepest (ik ontving vandaag nog een mail van iemand die op zijn werk wordt gepest omdat hij een mondkap draagt om zijn vriendin met lc te beschermen); mensen kijken moeilijk of vragen waarom je in hemelsnaam nog een mondkap draagt. In Duitsland dragen artsen en ziekenhuismedewerkers ze nog, en doen mensen een mondkap op als ze zien dat jij er een draagt. Ze begrijpen dat je kwetsbaar bent en dat ze je ziek kunnen maken. Ik heb zelf meer kans opnieuw lc te krijgen (schattingen lopen uiteen van 25 tot 60% verhoogd risico) en ernstige ME (een kwart van de patiënten is ernstig tot zeer ernstig) is onleefbaar, nog los van dat je levensverwachting veel korter is. Ook in Nederland zijn volgens patiëntenverenigingen de eerste euthanasieverzoeken al gedaan door lc-patiënten. Ik vind het overigens totaal onbegrijpelijk dat mensen het risico nemen. Een leuk feest of festival weegt echt niet op tegen het eind van je leven en het is een heel kleine moeite om een mondmasker te dragen. Ik vind het ook onbegrijpelijk dat mensen zo makkelijk met mijn kwetsbaarheid omspringen, maar dat zal te maken hebben met het algemene gebrek aan kennis, empathie en aardigheid.
18 september
Hazen bij het tankstation
Vrijdagavond laat zag ik hazen bij het tankstation. Ik zag ze al eerder bij de McDonalds, daar vlakbij. In de weilanden tussen Amsterdam en mijn dorp wordt gejaagd, en ik denk dat ze zich daarom nu in de rafelrand van de stad ophouden. Het heeft iets heel treurigs om ze tussen het afval naast de snelweg te zien en tegelijk iets sterks, iets hoopvols, omdat ze de mensen zo toch te slim af zijn.
17 september
Literatuur over dierenculturen
Voor het boekje over meersoortig beraad zocht ik naar de laatste inzichten over dierenculturen. Ik kwam erachter dat er ook een goede en uitgebreide wikipediapagina over bestaat, met veel links. Die vind je hier. Meer technische stukken zijn bijvoorbeeld The burgeoning reach of animal culture van Andrew Whiten en A deepening understanding of animal culture suggests lessons for conservation van Philippa Brakes et al.
16 september
Niet-menselijke lezers en schrijvers
Voor het project in Groningen schreef ik een tekst over niet-menselijke lezers en schrijvers.
Beren schrijven in bomen. Met hun nagels en tanden laten ze boodschappen achter.
Een beschreven boom (foto door Riley Woodford).
Vaak maken ze ook gebruik van geur, bijvoorbeeld door met hun rug tegen de boom aan te wrijven. Andere beren lezen de boodschappen die ze achterlaten. Ze komen er daardoor achter wie bij die boom was, maar krijgen bijvoorbeeld ook informatie over de gender en het formaat van de beer, of diegene familie is, en waarschijnlijk allerlei andere zaken waar mensen nog weinig van weten. Beren kunnen terugschrijven door zelf tegen een boom te wrijven of erin te schrijven. Ze gebruiken hiervoor jaar in jaar uit dezelfde bomen. Beren laten overigens ook geurboodschappen achter in hun voetsporen, zodat andere beren kunnen ruiken dat zij het waren die daar liepen.
Een kodiakbeer leest de boodschappen op een boomstam (foto door Robin Overall).
Beren zijn niet de enige niet-menselijke dieren die zich uitdrukken op manieren die beklijven. Veel vogels, insecten en vissen bouwen nesten, anderen graven burchten. Een Japans kogelvisje maakt grote tekeningen in cirkels op de zeebodem, een soort mandala’s.
(menselijke fotograaf onbekend)
Mensen maken vaak een strikt onderscheid tussen mensentaal en de talen van andere dieren. Als mensen met elkaar spreken en schrijven noemen ze dat ‘taal’ en als andere dieren taal gebruiken noemen mensen dat ‘communicatie’ of zelfs ‘instinct’. Er is echter geen harde grens tussen de talige vermogens van mensen en die van andere dieren. Verschillende dieren, zoals dolfijnen, olifanten en penseelaapjes gebruiken bijvoorbeeld namen. Koeien praten met hun vrienden over hun gevoel. Grammatica is terug te vinden in de talen van vogels, walvissen en hagedissen. Die hagedissen communiceren overigens niet alleen met geluid: ook hun lichaamshoudingen dragen bij aan de betekenis van wat ze overbrengen. In de talen van niet-menselijke dieren kunnen meer uitingsvormen een rol spelen, waaronder geur, kleur en beweging. Van de meeste dierentalen weten we nog heel weinig, maar het onderzoek dat er is laat zien dat veel andere dieren op complexe manieren met elkaar en mensen spreken. Dieren praten overigens ook over mensen: prairiehonden beschrijven mensen die hun gebied binnenkomen in detail, tot en met hun haarkleur en of ze iets bij zich dragen. En kippen geven de mensen met wie ze samenleven namen.
Dat mensen de talen van andere dieren niet erkennen komt niet voort uit een gebrek aan kennis. Ontkennen dat iemand iets zinnigs te zeggen heeft is een heel effectieve vorm van onderdrukking. Die wordt ook in koloniale overheersing van groepen mensen vaak toegepast. We leven nu in een samenleving die antropocentrisch ofwel mensgecentreerd is. Mensen worden gezien als bijzondere dieren en zelfs de belangrijkste dieren. De wijsheid, culturen, talen en sociale levens van andere wezens, zoals niet-menselijke dieren maar ook planten, worden in onze cultuur niet op waarde geschat. Dat is niet noodzakelijk: er zijn ook samenlevingen waarin mensen zichzelf niet als heerser over iedereen zien. Het antropocentrisme legitimeert de uitbuiting van dieren – mensen vinden het nog steeds normaal om dierlijke producten te eten, hun land in te nemen, dieren gevangen te houden, en ga zo maar door. Maar het vormt ook hoe we denken over wetenschap, kunst en cultuur. Mensen zien die velden als zuiver menselijk, terwijl andere dieren ook kennis vergaren en doorgeven, en creatieve wezens zijn.
De Roemeense straathond Olli groef kuilen die hij jarenlang in de goede vorm hield, dat is een culturele praktijk onder straathonden die esthetisch inzicht vergt.
Om begrippen zoals taal, cultuur en kunst opnieuw te doordenken in een meersoortige context is het niet genoeg om als mens vanachter je computer onderzoek te doen. De stemmen van niet-menselijke wezens moeten leidend zijn, en dat betekent dat we met hen in gesprek moeten. Met het Meersoortig Collectief maken we daarom zines voor andere dieren, en onderzoeken we op wat voor manieren ze zelf boodschappen aan elkaar doorgeven. We denken niet dat we alles weten over het lezen en schrijven van andere dieren, maar we zijn wel nieuwsgierig. Naar wat ze van ons willen en hoe we de wereld op een betere manier met elkaar kunnen delen. En naar wat er nu eigenlijk in het land wordt geschreven.
15 september
Politiek veganisme
Helaas heeft Christopher Sebastian afgezegd voor het symposium over politiek veganisme in de UB morgen. Maar nu geef ik zelf een lezing en Leonie Cornips komt ook nog langs. Je vindt het nieuwe programma en overige info hier.
14 september
Ooievaars op lantaarnpalen
Gisteravond trad ik op bij Mooie Woorden in Utrecht. De avond ging over macht en met Lisa Weeda sprak ik over taal en politiek (een beetje aan de hand van Misschien is een ander woord voor hoop). Er waren gedichten en een presentator met grapjes. En er waren sowieso veel mensen, in de zin dat ik nog steeds weinig mensen zie en nu waren er ineens veel bij elkaar. Het is een goede manier om filosofie te bedrijven, vervlochten met kunst, en ook om over politiek te praten. We hadden het over de perverse plannen van het kabinet, de fictieve asielcrisis die afleidt van de echte problemen, het plan om ‘de boeren’ (‘de boer’ bestaat niet, dat is ook een fictieve figuur) de natuur te laten herstellen (zoiets als de verkrachter verantwoordelijk maken voor de gezondheid van degene die verkracht is) maar ook over tegenpraktijken, binnen en buiten de politiek. Het bijzonderste kwam achteraf. Op de heenweg zag ik twee ooievaars op lantaarnpalen zitten. Ik hou heel veel van vogels op lantaarnpalen, maar ooievaars had ik er nog nooit op gezien. Het past goed, die grote beetje slordige vogels op die palen. Op de terugweg reed ik op hetzelfde stuk langzamer en toen zag ik dat een van de lantaarnpalen uit was. En daarop zat nog steeds of weer een ooievaar, te waken over mij en ons allemaal.
13 september
De liefste blik ooit
Pika 2012
12 september
Eerste long covid lezing
Vanmiddag hadden we de eerste long covid+ conversation en dat was een bijzondere bijeenkomst, met een indringende presentatie van Vivienne Matthies-Boon. Ik heb het opgenomen en op youtube gezet, je kunt de sessie hier terugkijken.
11 september
Met mijn moeder in het Kröller-Müller
Een aanrader, Door de bomen het bos, en natuurlijk ook de fietstocht door het park en de wandeling door het beeldenpark.
10 september
Mijn zelf terugvinden
De column van vandaag gaat erover dat we een beter verhaal nodig hebben over long covid, als samenleving, en ook een beetje over wat het voor mij inhield en inhoudt. Hier.
9 september
Doei mevrouw
Ik ging een rondje joggen in mijn korte broek. Tussen de voetbalvelden fietsten er twee meisjes van een jaar of acht langs me. De linker keek naar mijn benen en begon te smoezen met haar kompaan. ‘Eigenlijk raar,’ riep ik. ‘Dat mannen hun benen niet hoeven te scheren en dat we dat normaal vinden. Terwijl we het gek vinden als vrouwen het niet doen. Dat is eigenlijk een vorm van discriminatie.’ Het meisje keek even om. ‘Denk er maar over na,’ voegde ik toe. Ze gingen weer in conclaaf, en toen draaide het meisje zich om en stak haar duim op. Ik deed hetzelfde. Even later haalde ik ze in, want ze werden allebei gebeld (die arme kinderen van tegenwoordig, steeds worden ze gebeld). Bij de opgang naar de woonwijk haalden ze mij weer in. ‘Doei mevrouw,’ zei het eerste meisje. ‘We denken erover na,’ zei de ander.
8 september
Mijn moeder en Pika
Ik wil weer meer analoog gaan fotograferen, en er zat nog een filmpje in het toestel met foto's uit ongeveer 2012 (de foto van Putih hieronder is ook uit die tijd). Dit waren de eerste foto's van het rolletje, ik ben er heel blij mee.
8 september
Stokken bewerkt door honden
7 september
Een lieve vriend
6 september
Après-ski
Het thema van het straatfeest bij mijn moeder in de straat was Après-ski. In Hoorn, in augustus.
6 september
Zelfportret
2012 (ongeveer)
5 september
Maak mensen met long covid niet nog zieker
Samen met Anne Vroegindeweij schreef ik een opinieartikel voor Trouw, over de behandeling van longcovidpatiënten door het UWV, bedrijfsartsen en andere beoordelaars. Mensen worden momenteel namelijk vaak zieker van zich ziekmelden, vanwege hun inspanningsintolerantie (google maar even op PEM), en 75% van de beoordelingen van het UWV berust niet op medische feiten. We pleiten voor nieuwe richtlijnen voor artsen, en voor excuses en compensatie voor degenen die zieker zijn gemaakt door het huidige beleid. Hier (zonder abonnement te lezen).
4 september
Putih
4 september
En hier nog een nieuwsbericht over het hoe en waarom van de lcc+-serie
Hier.
3 september
Blaadje
2 september
Programma lezingenreeks
Het programma voor de lezingenreeks over long covid is af en staat online. Check de website voor alle informatie.
1 september
Tegenwicht voor het slagzintijdperk
Mijn tekst over het slagzintijdperk uit de vorige Metropolis M staat online, zag ik net. Je kunt hem hier lezen.
1 september
Neusafdrukken
Voor ik ging ramenlappen maakte ik een foto van Olli's neusafdrukken op het ruitje onderin de voordeur. In zijn laatste jaar vond hij het niet fijn als ik wegging (dat deed ik ook zelden vanwege de long covid), dan bleef hij bij de voordeur staan kijken met zijn neus tegen het glas.