31 oktober
Het geel en het oranje
Het Butzbachse bos laat zich niet goed op foto's vangen, je moet erdoorheen lopen, het geel en oranje is bedwelmend en verslavend, en dan heb ik het nog niet eens over de paddenstoelen gehad of de reeën of de het feit dat je er geen mens tegenkomt, en alleen de vogels hoort.
31 oktober
Het PAIS Protest
We hebben een website voor het PAIS Protest, met alle informatie en veelgestelde vragen op een rij. Hier.
30 oktober
Straying home. A film essay with urban animals
Filmcollectief just wondering... maakte een documentaire over hoe we beter kunnen samenleven met straatdieren waar ik ook zijdelings aan heb meegewerkt (en die aansluit bij het Straying with street dogs boekje). De docu is nu voor iedereen te bekijken op Youtube. Deel hem vooral met je kameraden zodat zoveel mogelijk mensen autonome gemeenschappen stadsdieren anders kunnen leren zien.
30 oktober
Een eng rechts volkje
Voor het eerst ben ik echt verdrietig om een verkiezingsuitslag. Vorige keer was ik kwaad, maar ook perplex - het was zo absurd, de groei van de PVV en overig extreem-rechts. Ik dacht: ze hebben zich in de luren laten leggen. Nu blijkt dat ze het menen. De PVV is wel iets kleiner geworden maar daar staat de groei van JA21 en FVD tegenover. Natuurlijk is dit met dank aan de media en de grote techbedrijven maar de Nederlanders zijn ook echt een eng rechts volkje geworden, dat hebben we gezien met de demonstraties de laatste tijd. Ik vind het heel erg voor kinderen die hier opgroeien, de moslims, mensen van kleur, vluchtelingen en wie nog meer niet voldoet aan het PVV-beeld van de Nederlandse burger (niet dat je daaraan wil voldoen natuurlijk). Mijn zusje gebruikte vroeger vaak het woord achteruitstrevend en dat lijkt me een goede omschrijving voor deze partijen.
29 oktober
Democratie moet je doen
Vandaag in de NRC. Hier. En ga stemmen!
28 oktober
Zoveel manieren om levend te zijn
Dat alles zo groot is en wij zo klein zijn.
28 oktober
Een ding
Ik wist niet dat het woord 'ding' ook naar parlement, vergadering of beraad verwees, in allerlei talen (inclusief het Nederlands). De wikipediapagina erover is de moeite. Ik las er dat mensen elkaar op heuvels ontmoetten om te delibereren, zogenaamde moot hills. Dit soort termen in kaart brengen lijkt me ook een mooi project.
27 oktober
Alþingi
Angela Rawlings, een van de andere fellows, vertelde vandaag tijdens het colloquium van het Panel for Planetary Thinking over stenen en over gletsjers als politieke wezens. Het huiswerk was om uit te zoeken wanneer de gletsjers voor het eerst en laatst in je thuisstad waren geweest. Zo leerde ik dat de gletsjers in minstens twee ijstijden vanuit Scandinavië tot in Nederland kwamen: de Saale-ijstijd (ongeveer 150.000 jaar geleden) en de Elsterien-ijstijd (475.000 jaar geleden). Het ijs kwam tot de lijn Haarlem-Utrecht-Nijmegen, de gletsjertongen vormden het landschap (ze maakten bijvoorbeeld stuwwallen). Ze namen ook de zwerfkeien mee waar de hunebedden mee zijn gemaakt.
Angela vertelde ook over de Alþingi (IJslands voor algemene vergadering), het oudste parlement ter wereld. Het werd gesticht in 930, in Þingvellir (het beraadsveld of de parlementsvlakte), ongeveer 45 kilometer van wat Reykjavik zou worden. Het ligt precies op de plek waar de Euraziatische en Amerikaanse tektonische platen uit elkaar bewegen (ze bewegen de twee kanten van IJsland elk jaar een paar centimeter uit elkaar). Er is een rotsachtige uitstulping in de kloof die de Lögberg oftewel Law Rock oftewel rechtsrots heet. Daar ging de spreker van de wet (lögsögumaður) zitten om de wetten en besluiten te reciteren, de rotsen zorgden ervoor dat hen verstaanbaar was.
26 oktober
Wintertijd
Bomen zijn wel echt veel mooier dan mensen.
25 oktober
Grey
Een cover van Ani DiFranco, al best lang geleden opgenomen. Hier.
25 oktober
Nieuwe cadeaus van Miez
Ik kreeg van de week weer een paar bijzondere cadeaus. Hij vond vooral dat kleine dingetje op mijn hand erg belangrijk. Hier.
25 oktober
Vote your future
Een mooi project van Jenny Holzer, hier.
24 oktober
The call of the mountain
Van de week raakte ik ineens verzeild in het werk van Arne Naess, van wie ik alleen tijdens mijn studie wat had gelezen. Het bevalt me meer dan ik dacht, ook vanwege de ontologische kritiek op het westerse denken. Ik kwam een documentaire tegen uit 1997 gemaakt door Rerun Productions, die kun je hier bekijken. Het zijn beelden van Naess op zijn berg en gesprekken met collega's van hem over zijn filosofie, ik vind met name de shots op de berg zelf een aanrader. Verder is het in bijna dertig jaar wereldwijd helaas sterk verslechterd en niet zoals hij hoopte verbeterd.
23 oktober
Pootjes 3
22 oktober
Mothering Myths
Van G.C. Heemskerk kreeg ik een mooi tijdschrift in de brievenbus met de titel Mothering Myths. Je kunt het zelf ook bestellen via deze pagina. De oplage is zeer gelimiteerd dus sla je slag voor het te laat is.
21 oktober
Of vissen tellen
Ik ben bezig met mijn presentatie over vissen voor de Blue Animals Aesthetics Conferentie in Neurenberg morgen en maak veel gebruik van het onderzoek van Becca Franks (naar o.a. vriendschap tussen vissen onderling en vissen en mensen, culturele van vissen, manieren waarop ze leren, individueel en als groepen). Ik kwam dit filmpje tegen, Do fish matter, verplichte kost voor iedereen die wel eens vissen eet.
21 oktober
Podcast
Voor het New Books Network sprak ik van de week met Kyle Johannsen over Multispecies Assemblies en waar het nu toch naartoe moet met de politiek. Hier.
20 oktober
Dialogue
Nog een Engelstalige tekst die hier gepubliceerd mag, uit Interspecies Future: A Primer (2024)
Humans are not the only beings that speak. Prairie dogs speak to each other about humans (Slobodchikoff et al. 2009), dolphins use names (Janik and Sayigh 2013), cows discuss their feelings with each other (Green et al. 2019) and chickens talk to their children when they are still in the egg (Tuculescu and Griswold 1983). Trees use underground fungal networks to communicate, for example about drought and insect attacks, and encourage other trees to change their behavior (Wohlleben 2016). Fungi communicate using electrical impulses: scientists think that in this electrical language they might use words and form sentences (Adamatzky 2022).
While some nonhuman languages are species-specific, there is a lot of multispecies communication going on too, especially between animals. Humans and domesticated animals like dogs, horses or chickens understand one another well, and often have a large shared vocabulary, using words, gestures, habits, bodily movement and other expressions to create meaning. Complex communication also takes place between humans and wild animals. Ornithologist Len Howard lived with songbirds and wrote about their lives and her friendships with them, stating that they learned her language and vice versa. Ethologist Barbara Smuts writes that she had to ‘learn baboon’ to be able to study a troop of baboons and be accepted by them (2001).
In Western societies, animals, plants and others are currently often seen as mute. Their languages are not seen as ‘language’; that is defined in human terms as human language. While this view is slowly changing in academia and art, in social and political structures the speaking of others is not yet recognized, let alone accounted for. This is because our image of nonhuman animals and nature is formed by unequal power relations. As Jacques Derrida notes, in the case of the other animals we already find this in the word ‘animal’ that separates humans from other animals and lumps all animals together in one group. This linguistic violence is interrelated with actual violence: humans legitimate harming other animals by saying they are ‘just animals’.
Overcoming animal oppression and exploitation of the natural world asks for learning a new attitude as humans. This is not something we can figure out behind a desk, or by doing more research – as Vinciane Despret (2016) notes, researchers long asked animals the wrong questions because of prejudice and species narcissism. Instead, we need to engage differently with the others with whom we share the world, in order to know how to live better on this planet collectively. This means changing laws and other institutions to better protect nonhumans, and ending our focus on economic growth. It also asks for forming new relations.
To shape these new relations, I propose the model of the dialogue. A good dialogue includes questions and responses, words and silences, non-verbal expressions such as gestures and eye contact, respect for the other and curiosity. Key is attention for the other, and a willingness to be transformed. Dialogues with nonhumans may include words and sounds, embodied listening, material interventions such as changes in the landscape, objects, creating new habits, walking together, or sitting in silence.
Technological innovations might sometimes shed light on the harm that is done to the lives and cultures of nonhumans, for example when digital analysis of animal languages showed that elephants have a word for ‘human’ which also means ‘danger’ (Soltis et al. 2014). But there are problems with the current narrative around promises of translating animals’ languages into human language, for example when dogs are taught to speak in human words by using talking buttons, or when the next company promises ‘Google translate for animals’. These inventions are not meant to benefit the animals but to make money, and they reinforce the idea that animals cannot express themselves meaningfully in their own languages. This may obstruct actual attending to their languages, and reinforces existing ideas of the separation between humans and other animals by pretending understanding is difficult or impossible, while in fact we speak with each other all the time. The fact that humans do not listen to animals is not a biological necessity but a product of the ideology that elevates the human and silences the other animals. Embodied beings who share life-worlds generally understand each other fine, and species membership is not a border to understanding. We do not need machines to understand what other animals need or want, or to respect them, even though some technological inventions may help to improve respectful relations.
Developing better dialogues begins with recognizing the dialogues that already take place. With pigeons in the city, plants in the park, trees in a nature reserve, rabbits in a garden, wild boars in a forest, the soil on a farm. Acknowledging others as interlocutors is the first step for beginning new conversations. This can be expressed in greeting, and greeting can be followed by a question. How dialogues unfold of course depends on the beings involved – not just as species, also as individuals and social groups. Bodies matter, but histories do too. Where we speak is important, as is time – we will need time to understand how to speak with others. Respecting a “No” and asking for consent is part of the basic structure. Many animals and others will not want to speak with humans, given our violence towards them in the past and present. This should be respected, our invitation stands.
Tending to dialogues will not lead to harmony or save the planet – it will likely make life more difficult and sad, but also more beautiful and fun. Behind the word ‘world’ are many life-worlds, inhabited by others, or shared. We have a responsibility to care for these, and to ask others about their perspectives. The fact that we do not know what will happen precisely once we enter dialogue is a reason for hope. It’s high time that they get their say. Time to get started. Here are a couple of exercises to get you going.
1. Map the interspecies dialogues that you are part of. Do you live with animal companions? What do you speak about with them? And what about the houseplants, do they have anything to say? How do your acts affect the lives of other beings? Do you eat them, and if so, how? Do you contribute to structures of exploitation or try to change them? Are you comfortable with the map you drew of wrote down, or do you want to make changes?
2. On your next walk, pay attention to the nonhuman beings you encounter. The tree at the corner of your street, the sparrows in the hedge, the cat that lives next door. Try greeting them politely and watch for their response.
3. Practice listening. Pauline Oliveros’ Sonic Meditations could provide a starting point, but you can also try to find a human guide to help you, or teach yourself. Make time for it.
4. Practice your imagination through trying to take the perspective of other beings. What does it mean to stand in the same place for decades, through the seasons, how did you see the world change? How would you experience the world as a small flying being? If you find it hard to get going, art can show you the way, and you can and should also inform yourself by reading, and speaking with other humans. Play is an important way of connecting to others and learning social rules for many species, so do not be afraid of being creative.
5. Practice kindness. One thing you will find is that nonhumans are often very gentle. In engaging in dialogue with them, we can learn to be more from them, and we should definitely respond to what they say with kindness.
References: Adamatzky, A. (2022). Language of fungi derived from their electrical spiking activity. Royal Society Open Science 9.4: 211926.; Despret, V. (2016). What would animals say if we asked the right questions? (Vol. 38). U of Minnesota Press.; Green, A., et al. (2019). Vocal individuality of Holstein-Friesian cattle is maintained across putatively positive and negative farming contexts. Scientific reports 9.1: 1-9.; Janik, V., and L. Sayigh. (2013) Communication in bottlenose dolphins: 50 years of signature whistle research. Journal of Comparative Physiology A 199.6: 479-489.; Slobodchikoff, C., B. Perla, and J. Verdolin. (2009) Prairie dogs: communication and community in an animal society. Harvard University Press.; Soltis, J., King, L. E., Douglas-Hamilton, I., Vollrath, F., & Savage, A. (2014). African elephant alarm calls distinguish between threats from humans and bees. PloS one, 9(2), e89403.; Smuts, B. (2001). Encounters With Animal Minds. Journal of Consciousness Studies 8/5: 293–309. ; Tuculescu, R., and J. Griswold. (1983) Prehatching interactions in domestic chickens. Animal Behaviour 31.1 (1983): 1-10.; Wohlleben, P. (2016). The hidden life of trees: What they feel, how they communicate—Discoveries from a secret world (Vol. 1). Greystone Books.
19 oktober
Learning to build nests
gepubliceerd in Decentering Design -- Practice in a More-than- human World (2025)
We humans are too heavy. Our stone buildings, fixed ideas, roads that run through landscapes like scars and all the things we make hold the rest of the living being down. In Down to Earth Bruno Latour writes that human should return to the earth, in order to deal with the ecological crises we are facing. But we need the opposite: to become lighter. Birds can show us the way.
We live in a time in which humans are forced to rethink their position in relation to the world of which we are part. I sometimes say that nature is speaking back, through droughts, flooding, heatwaves, forest fires, the Covid-pandemic. But the word ‘nature’ is deceiving. It separates humans from the rest of the living and non-living beings, and many people associate it with a Romantic image of the natural world: ancient forests, snowy mountain tops, the wilderness. That interpretation of nature is a cultural construction, and materially too, nature and culture are thoroughly intertwined. Plus, humans are made of matter, we grow like plants and other animals, and all of us leave this planet when our time is up.
The photographs show human nests I made at the Pompgemaal, Den Helder (NL), 2022, together with G.C. Heemskerk, Doris Meijer, Miemel Bots and Wiske Heemskerk.
Still, the image of nature speaking back does capture something about the paradigm shift that is taking place right now. Human are suddenly collectively trying to figure out how to reposition themselves in the greater whole, through science, the media, art, and in other ways. Some put their hope on technological inventions, others, like Latour, argue we need to join forces for a new climate movement, yet others ignore or deny the changes we are facing – for them, nature does not yet speak loud enough, but soon it will. Rethinking our attitude as humans in relation to others is one of the great tasks of our time, and it is not something we can do alone. This would repeat human exceptionalism, and does not do justice to the entanglements between different species.
We can also learn from the other animals, who have their own ways of dealing with the challenges that life presents for us. Len Howard found this out when she decided to live with birds. Initially she wanted to study their songs, as a violinist their musical language interested her. She was of the opinion that the way that birds were studied in her time, the 1940’s and 50’s, distorted what they were capable of. Cages and laboratories are no place for social beings who want to fly. Howard bought a cottage in Ditchling and opened the windows. She invited the birds in. Birds turned out to be different beings than she had thought, with complex inner lives and relationships, and her focus moved from studying their songs to describing their personalities and relations. She never tamed the birds, but they did begin to trust her, and through living together on the basis of freedom she witnessed their friendships, mourning rituals, cultural learning, love affairs and many other aspects of their lives, such as their friendship with her. To do justice to the birds she needed to withdraw from human society – they did not like visitors –, but this was not a loss. It taught her about the meaning of life. Birds live only briefly in comparison to humans, and create meaning in ways different from us but not less important.
The birds’ acts are more in line with what the Taoists call the ten thousand things: they do not need to make an effort to live in line with who or what they are in the way that late-capitalist humans do, who look at the screens of their phone instead of the landscape outside when they travel by train, who constantly bring new pictures of themselves into the world, and who touch machines more than trees or animals. When your mind is filled with email, your thoughts cannot breathe. The birds leave behind less – no plastic or stone buildings – and carve out a home for themselves in time which does more justice to the fleeting nature of life.
This is visible in their nest building. The great tits that were Howard’s main research partners build their nests in hollows in trees or similar spaces, using hair, moss, grass, leaves and whatever else they found that was suitable. Doves and pigeons, sparrows, blackbirds, robins, crows, and others all have their own techniques of building nests, but all use whichever materials are around, to create a space that is theirs temporarily. Some birds return to their nests, others begin anew each year. The nest is not just theirs, it is also always part of the world, and if it is not tended to anymore others might use it, or it is returned to the landscape. The nest is for raising children, for sleeping birds do not need a home. They sleep on branches, on the water, on the fields. Other animals make nests too. Hares dig out dens, like street dogs. Mice create nests, just as fish do, and insects, and reptiles. Nests offer some protection and comfort, but they are not meant to last forever.
‘We are all of us guests on this planet,’ Stefan Themerson wrote in an untitled poem. ‘And with guests — you know how it is / Some are nice and some are tiresome /And some behave as if they were hosts / and even as they die they believe / that they have owned the sun and the air and the history that took place / even before they were born.’ Themerson is right in describing the attitudes of humans, and learning to be a good guest is important. At the same time, we are also at home on this planet, temporarily. Birds and other nest-builders find a good middle ground between inhabiting the world, and being a guest on the planet. While flying is not part of our physical repertoire, we can aim to live lighter, through using what is given and not creating more, hold our thoughts and heart open, and, if we need to stay somewhere, build nests.
18 oktober
Verhalen bepalen
In The Guardian lees ik over een groot onderzoek naar hoe extreemrechts het discours bepaalt. Omdat andere partijen steeds op hun uitspraken en claims reageren, worden die genormaliseerd en de standaard. Dat zie je hier ook, ik schrijf daarover in Misschien is een ander woord voor hoop. De media versterkt dit mechanisme door wie ze aan het woord laten, en hun gerichtheid op relletjes en NIEUWS. Ik lees in dit artikel bijvoorbeeld dat de BBB onevenredig vaak aanschuift bij talkshows. Een antwoord is dat niet-extreemrechtse partijen sterker hun eigen stem laten horen en daarmee een ander discours in werking zetten. In Nederland zie ik dat niet gebeuren, iedereen rent achter Wilders en consorten aan ('migratie' is zo belangrijk). Hopelijk zijn de media en politiek in andere Europese landen slimmer en creatiever.
17 oktober
Het is een ander soort beweging, je aan het leven geven.
16 oktober
Verkenningen van het heel kleine
Hier.
15 oktober
In memoriam Wookie
Dag lieve Wookie. Het is een eer je gekend te hebben.
14 oktober
Het koraalrif
En ondertussen denk ik sinds ik het gisterochtend las de hele tijd aan het sterven van de koraalriffen, dat niet meer kan worden tegengegaan, en de gevolgen voor iedereen die ervan afhankelijk is (eigenlijk denk ik niet maar voel ik het, ik heb er buikpijn van). Onderzoekers noemen het het eerste echte klimaatkantelpunt. Dit is veroorzaakt door menselijk handelen, en levert alleen maar een klein berichtje op in de Nederlandse kranten.
14 oktober
Meer-dan-menselijke deliberatie, dag 2
Vanochtend begonnen we met een sessie over planten en deliberatie, waarin er eerst twee presentaties waren over de cognitie en sociale levens van planten, alsmede hoe we die kunnen ervaren (door een postdoc en promovendus van het Mint Lab) en daarna een praatje over deliberatie met planten. De tweede sessie ging over hoe we meersoortige deliberatie kunnen en moeten vertalen naar bestaande instituties en hoe we de samenleving rechtvaardiger kunnen maken, met lezingen over rechten voor rivieren, interspecies councils, en obstakels die in de weg staan van een rechtvaardige samenleving voor iedereen. In de chat werd ondertussen ook volop gedelibereerd en hoewel mensen vanuit zeer verschillende achtergronden spraken (zowel cultureel als disciplinair) was er veel kennis en begrip van de posities van de ander. Er komt nog wel een vervolg. Het programma, abstracts, en vragen kun je hier lezen als je geïnteresseerd bent.
13 oktober
Meer-dan-menselijke deliberatie, dag 1
We hadden vandaag een toffe eerste conferentiedag over meer-dan-menselijke deliberatie. We hebben veel besproken en in kaart gebracht, o.a. over hoe mensen beter kunnen delibereren over andere wezens, waarom dat moet en wat het oplevert, over hoe we al met andere dieren delibereren, hoe ze groepsbesluiten nemen en hoe we deliberatie met hen kunnen verbeteren. Morgen gaan we dieper in op deliberatie met planten en het vertalen van deliberatieve processen naar bestaande instituties zoals regeringen, de VN en bedrijven. Het goede aan de workshop is dat we ook echt samen konden nadenken (met best een grote groep, en dat online), dat het niet alleen een kwestie van losse presentaties was, dus wat dat betreft was de onderlinge deliberatie ook in orde. Er zal nog wel een meer gedetailleerd verslag uit de discussies ontstaan, die zal ik hier dan delen.
12 oktober
Holding on
11 oktober
Demonstreren voor een ander
De voorbereidingen voor het PAIS Protest (30 november, Malieveld) zijn in volle gang. Op de instagrampagina van Niet Hersteld kun je verhalen lezen van mensen die anderen oproepen te komen demonstreren omdat ze er zelf niet bij kunnen zijn - dat is ook een vorm van educatie over wat PAIS inhouden. Hier.
10 oktober
Ook in Bad Homburg vindt het leven doorgang
Terwijl ik naar Bad Homburg reed voor het uitje van de Planetary Fellows zag ik ineens dat Duitsland ook echt een David Lynchland is. Met alle kleine ouderwetse dorpen en de uitgestrekte bossen. En met een diepe serieusheid die de Amerikanen niet hebben. Het is jammer dat ze geen traditie van absurdistische kunst en films hebben. De binnenstad van Bad Homburg versterkte dit gevoel. Buitengewoon veel nagelsalons en kappers, een vreemde fontein met figuurtjes die vierkante objecten droegen, een kasteel met plantenkunst, de H&M, meerdere uitspanningen die erg vol zaten voor een woensdagmiddag in een kleine stad.
Omdat ik te vroeg bij het museum was, liep ik even de kerk in. Op de deur zag ik twee leeuwen die daar ook al eeuwen hangen.
Voor de rondleiding verontschuldigde mijn collega zich. Het was de wekelijkse middag met gratis toegang in het museum, daar hadden ze geen rekening mee gehouden met het boeken van het uitje, en toen ze het bedacht was het te laat geweest om nog te verzetten. Vind maar eens een middag waarop iedereen kan. Maar het was juist wel opwekkend, al die mensen die zorgvuldig de kunst bestudeerden. De tentoonstelling ging over het donker. Terug bij de auto vond ik een blauw briefje onder de ruitenwisser. Het was van de politie, met een waarschuwing dat er zaterdag een antiekmarkt is, dan moeten alle auto's weg zijn van de Festplatz, anders krijg je een bekeuring.
9 oktober
Meersoortig beraad
Het stuk over meersoortig beraad staat deze week in de Groene Amsterdammer. Dus ren naar de kiosk en haal er eentje.
8 oktober
De nieuwe tijd
7 oktober
Reiziger
Reiziger, ga er niet vanuit dat de werkelijkheid enkelvoudig is.
6 oktober
Meer-dan-menselijke deliberatie
Volgende week is het al tijd voor de workshop over meer-dan-menselijke deliberatie. Je kunt je nog aanmelden en wel hier. Onder de link vind je ook informatie over het hoe en waarom, en het programma.
5 oktober
Podium voor Palestina
Op zoek naar Palestijnse dichters kwam ik terecht op de website Podium voor Palestina, met gedichten, podcasts, informatie over dichters en meer. Hier.
4 oktober
Gabriels oren
3 oktober
Een vorm van
Vergeten is een vorm van afscheid nemen die definitief lijkt. De gebeurtenissen en ervaringen zakken door het honingraatvormige raster in je gedachten, laten misschien een kleur achter, of een vorm of een geur. Maar niet langer herleidbaar.
Onthouden is een vorm van afscheid nemen die bestendig lijkt. De touwen naar wie en wat was blijven aangetrokken tot ze niet meer nodig zijn, hun vorm in alle dagen ligt. Wie ben je nog als je nu bestaat? Rivierarmen die zich blijven vertakken in een droog land.
Je wordt in evenwicht gehouden door de herinneringen en hun resten. Je verlangt naar de winter, naar de sneeuw die als enige een weerwoord geeft. Zelf ben je daar te klein voor, zal je er waarschijnlijk altijd te klein voor blijven.
2 oktober
Gedachte stenen
Hard als marathonlopers; rond als uren; ongelijkmatig als verliefdheid; glad als windstil wateroppervlak; ontoegeeflijk als moeders; verweerd als schuurtjes; berustend als papier; onverschillig als wachtkamers; vreemd als de ogen van je geliefde soms ineens; blijvend als geloof; kalm als oude paarden; waar als de tijd voor de mensen kwamen; geloofwaardig als herfst; vertrouwenwekkend als houten deuren; rustgevend als adem; bedachtzaam als kachels; wezenlijk als eindes; alwetend als zichzelf.
1 oktober
Klein mysterie
