30 november
De Schipholmuizen
Op Schiphol voerde ik de muizen. Ik wist niet dat er zoveel muizen op de luchthaven wonen - ik was er niet eerder zo laat en overdag verbergen ze zich natuurlijk voor de mensendrommen. Omdat mijn vlucht was vertraagd ('this flight is a special operation' zei de steward de volgende ochtend, we gingen pas om kwart over twee weg en het was allemaal nogal chaotisch en vaag) zocht ik een plek waar ik rustig even kon gaan liggen. Ik vond een bank achteraf, een lange met een plat hard kussen, en nam mijn plek in. Onderweg door de vertrekhallen had ik muizen zien wegschieten onder de hekken van winkels en zwarte randen die tot de grond leken te komen. Ik had daar wat van de cranberry-notenmix die ik bij me had voor ze gestrooid en deed dat hier ook, want ze hadden goed schoongemaakt. Eerst kwam er een babymuis, een klein dopje, voor wie de noten te groot waren, of gewoon niet lekker roken. Toen kwam er een volwassen muis, die wel heel blij was met het eten. Samen aten ze een cranberry en daarna een hazelnoot. De grote muis besloot een paar van de andere noten naar een geheime plek te brengen. Ik vertel niet waar want dat is geheim. Ik deed mijn ogen toen maar dicht. Misschien is dit waarom mensen op safari gaan, dacht ik later, terwijl je dus op Schiphol heel goed kunt zien hoe bijzondere dieren leven. Maar vertel het maar niet verder, anders worden ze vast vermoord.
29 november
Muizenleven
In maart verschijnt Muizenleven. Hier is vast het omslag, ontworpen door Boris Snauwaert. Miek Zwamborn is as we speak bezig met de vormgeving van het binnenwerk. Het is een eer als iemand zo precies en poëtisch meedenkenkt, dus daar ben ik heel blij mee.
28 november
Monument voor de dieren die in romans alleen worden opgevoerd om te worden gemarteld of vermoord
In romans worden niet-menselijke dieren vaak alleen opgevoerd om te worden gemarteld of vermoord. Een voorbeeld is de hond in Stig Dagermans Het verbrande kind. Die wordt alleen gebruikt om de nogal wrede inborst van de menselijke hoofdpersoon gestalte te geven. Ik hou eigenlijk altijd meteen op met lezen als dieren zo worden ingezet in een verhaal omdat ik het zo problematisch en objectiverend vind (je hebt als schrijver een verantwoordelijkheid naar je personages, ook de niet-menselijke, zeker als je ze laat sterven) maar nu wil ik toch wat meer aandacht besteden aan het fenomeen. Dus ik wil deze dierlijke personages verzamelen en wat meer eer geven in een tekst die speciaal voor hen is. Ik weet dat jullie veel lezen, dus misschien willen jullie ook opletten. Als je zo'n passage tegenkomt, stuur me een bericht op e.r.meijer apenstaartje uva.nl. Liefst met een paar regels uit het boek erbij. Dank alvast.
27 november
Miez en Zmeu worden groot
Ze zijn ondertussen goede vrienden van Doris geworden, Zmeu en Doris spelen elke dag samen. We gaan graag samen op pad en ze mogen van Doris ook in de slaapkamer slapen.
27 november
De politieke schaal
Op 11 december geven Alasdair Cochrane en ik allebei een co-referaat bij een praatje van Sue Donaldson en Will Kymlicka over verschillende politieke gemeenschappen (meersoortige, en die van andere dieren). Voor wie geïnteresseerd is, je kunt je via deze pagina registreren.
27 november
Nootje (de dierenkliniekkat)
26 november
Een kwestie van schaal
Wie zich bekommert om de wereld en wil bijdragen aan een meer rechtvaardige planeet doet er goed aan na te denken over welke handelingen nut hebben. Een handig hulpmiddel hierbij is om de schaal waarop je je begeeft serieus te nemen. Als Trump en Netanyahu je niet volgen op X of insta en je rond de 100 volgers hebt, heeft het waarschijnlijk niet zo heel veel nut om verontwaardigde berichten over Palestina of de Amerikaanse presidentsverkiezingen te plaatsen. Sterker nog, extra meningen toevoegen vervuilt de digitale wereld verder. Maar het kan wel veel nut hebben om vegan te koken voor mensen die het kunnen gebruiken, taallessen te geven aan vluchtelingen, duivenvoeten te ontdraden of op een andere manier in de echte wereld wat uit te maken. Niet iedereen is daartoe in staat. Maar online is ook meer mogelijk dan alleen meningen herhalen. Je kunt bijvoorbeeld brieven schrijven aan mensen die onterecht gevangen zitten, je kennis en kunde delen, of iets moois maken waar anderen zich over kunnen verwonderen. De online wereld is ook de echte wereld, maar we lijken daar voor onszelf belangrijker dan we zijn. Het is zonde dat er zoveel energie naartoe gaat die ook iets in de echte wereld had kunnen bewerkstelligen.
25 november
Het belang van verder kijken dan de neus lang is
Er staat een stuk in de NRC over het longcovidonderzoek van het Erasmus MC en C-Support (een organisatie die patiënten ondersteunt). Op zich goed dat ze erover schrijven, maar het is zo raar dat ze andere PAIS niet noemen (ME, Q-koorts, enz). Het is belangrijk om dat wel te doen zodat lezers en patiënten begrijpen dat lc geen mysterieuze ziekte is die uit het niets komt, maar een postviraal syndroom, en die zijn al oud als de weg naar Rome (en werden bv al uitgebreid gedocumenteerd na de Spaanse Griep en de Mexicaanse Griep). Onderzoekers moeten die literatuur er ook bij nemen om meer inzicht te krijgen in het verloop van al deze ziektes, die ongeveer hetzelfde werken. Vanuit kennistheoretisch oogpunt, zodat onderzoek niet herhaald hoeft te worden en om met wat we al weten de puzzel aan te vullen (er is al heel veel bekend). Maar zeker ook vanuit moreel oogpunt, want alle mensen met deze ziektes hebben een shitleven en moeten worden geholpen.
24 november
De bomen in Boekarest doen dienst als palen
23 november
Het einde van de burger
Onderweg las ik eindelijk Het ontmantelen van de demos van Wendy Brown (uit 2015, dus pre-Trump). Dat boek is een aanrader voor iedereen die benieuwd is naar hoe het neoliberalisme (een vaag begrip dat op verschillende manieren is gedefinieerd) subjecten vormt. Volgens Brown zijn de burger en het politieke subject in de verdrukking geraakt door de nadruk die ligt op het marktdenken en het beeld van de mens als producent. Die nadruk zit in de politieke praktijken en instituties, maar ook in de taal en hoe we denken over het goede leven. Ze schrijft ook over hoe ons idee over de vrijheid van meningsuiting wordt beïnvloed door deze ideologie. De vraag is nu hoe en waarom rechts populisme (aangevuld door neoconservatisme) zo'n goede voedingsbodem heeft gevonden in dat neoliberale denken. Het lijkt een overtreffende trap van consumentisme, die leidt tot politieke luiheid die versterkt wordt door de schermrealiteit. Als online zo alomaanwezig is (inclusief gelijkgestemden) hoef je in de echte wereld weinig meer te verrichten. Maar daar moet ik nog even over verder denken. In elk geval gaat er iets mis in de opvoeding van mensen als burgers (en/of politieke subjecten) (die doorlopend zou moeten zijn, want socialisatie gaat altijd door, ten goede en ten kwade).
22 november
Handig
Van deze parkeerplaats in Boekarest kun je niet wegrijden. In de auto's liggen briefjes met telefoonnummers achter de ruit. Ik weet niet of het de bedoeling is dat je iedereen belt als je eruit wil, of dat iedereen tegelijk wegrijdt (bijvoorbeeld aan het eind van een werkdag). Maar het is hoe dan ook een arbeidsintensief proces.
De rode auto vooraan heeft wel een goed nummerbord.
21 november
Op straat
21 november
Luisteren (de Roemeense aflevering)
op de foto: de prijzenkast in het kantoor van de decaan, waar we thee dronken na afloop van mijn lezing
Ik ben in Roemenië om een lezing te geven over luisteren naar niet-menselijke dieren en andere wezens (luisteren is blijkbaar het thema van november). De dierfilosofie is hier nog erg marginaal dus ik probeer mijn collega's hier ook op te stoken om het onderwerp serieus te nemen. Er waren redelijk wat studenten bij de lezing (gebaseerd op deze tekst), wat me beviel en meeviel, en verder was het een typische academische presentatie. De vragen waren zoals overal. Er was een heel mannelijke man die na afloop erg kwaad werd. Hij kon al niet echt goed luisteren en zat als enige op zijn telefoon tijdens mijn verhaal. Zijn woede ging erover dat leeuwen en gazelles tegengestelde belangen hebben. Dat zal, hoewel we in de context van klimaatverandering ook gezamenlijke belangen hebben, maar het is geen tegenargument voor mijn verhaal omdat dat ging over je positie bepalen als mens. We moeten naar zowel de leeuw als de gazelle luisteren om te bepalen wat de juiste houding is. En binnen meersoortige samenlevingen (waar zowel leeuwen als gazelles geen deel van uitmaken) is luisteren onderdeel van een hechter gesprek. Het was een variatie op 'waarom mogen we geen dieren eten als andere dieren elkaar ook eten' - de eeuwige vraag tijdens lezingen. In de filosofie wordt deze denkfout de 'is-ought fallacy' genoemd: uit hoe het is kun je nooit afleiden hoe het moet zijn. Zie ook de positie van vrouwen en mensen van kleur.
In elk geval was het weer enerverend en nuttig, en de collega's zijn nu van plan een workshop over dieren te organiseren. Dat is belangrijk. Degene die me uitnodigde hier te komen spreken vertelde dat Peter Singer een aantal jaar geleden een eredoctoraat kreeg en dat er toen allerlei religieuze groepen kwamen zingen als protest. Er is overal nog veel te doen.
20 november
In het Gara du Nord
Er wonen duiven in het station (lekker warm).
De muur van het politiebureau.
2021 was Europees jaar van het spoor.
Even een moment voor jezelf.
20 november
Stem
Toen ik het vliegveld van Boekarest uitliep naar het treinstation begon ik te huilen. Ik dacht aan Olli, die elf jaar geleden uit dit land naar Nederland kwam en hier zijn vrienden achterliet. Voor de zoveelste keer, hij was al uit zijn gemeenschap weggehaald en naar verschillende asiels gebracht. Hij heeft gezien hoe andere honden werden vermoord, werd zelf beschoten en geslagen en uitgehongerd, maar omdat hij iemand was met zoveel liefde voor anderen denk ik dat hij zijn vrienden en familie zo gemist zal hebben. Vorig jaar was ik in zijn stad, maar toen was ik ziek en daardoor minder aanwezig. Nu voelde ik hem in het melancholische landschap. Zijn eerste leven.
Later, in de hotelkamer met één raam en een gordijn voor de rest van de muur hoor ik iemand blaffen, de stem lijkt op die van Doris maar is iets scheller.
19 november
Ik wil de kinderen horen
De column van vandaag gaat over degenen die we nu niet horen in het politieke en publieke debat, maar waar we naar zouden moeten luisteren. Hier.
18 november
Dag strand met veel gezichten
17 november
Je gele periode
17 november
Een mooi rood blad
'Wat zoekt u?' vroeg een oudere man, die me bij de vuurtoren zag speuren. 'Kleine dingetjes om na te na te tekenen,' zei ik. Hij dacht even na en besloot het toen te accepteren als iets normaals. 'Hier,' zei hij, toen hij bijna aan het eind van het pad was. 'Een heel mooi rood blad.' Ik nam het mee, ook al had ik geen kleurpotloden bij me, hij had gelijk, het was echt een heel mooi rood blad.
16 november
Kooiweg
16 november
Leren luisteren
Na afloop van de luisterwandeling hadden we het over de betekenis van luisteren. Want als je echt luistert stel je je open, loop je het risico te veranderen, gehoorzaam je aan iets buiten jou. Je zet jezelf en wat je denkt te weten even opzij. Dat is een morele handeling, en iets waar je je in kunt oefenen. Bijvoorbeeld met een luisterwandeling.
15 november
Januari
Eind januari verschijnt Variaties op aanwezigheid, een lang prozagedicht over long covid, of leven in steeds dezelfde dag. Het omslag is er al, dus dat deel ik vandaag met jullie.
15 november
De taal verliezen
Gisterochtend ging ik in gesprek met een groepje Schiermonnikoogse ouderen. Zij konden mij vragen stellen over het schrijverschap en ik hen over het eiland. Ik was vooraf vooral benieuwd naar plekken waar ik echt naartoe moest, omdat ik tijdens mijn residentie in januari in gesprek wil met het eiland, en dat doe je als eerste lopend. Maar tijdens het gesprek werd ik ook gegrepen door de taal. Het schiermonnikoogs (een variatie op het Fries) is een uitstervende taal. Er zijn nog ongeveer 25 mensen die het spreken. Het is goed gedocumenteerd, er zijn woordenboeken, maar er is geen manier meer om het te leren. Dat was een jaar of tien geleden nog wel zo. Veel kleine talen sterven uit en dat is zonde, omdat ze altijd iets unieks uitdrukken over een plaats of de mensen die ze spreken. Wordt (misschien) vervolgd.
14 november
Aanwijzingen
14 november
Oog is eiland
Schiermonnikoog betekent eiland (oog is eiland) van de grijze monniken (schier is grijs). Het is grijs hier vandaag maar in het grijs zitten allerlei kleuren verstopt, vooral blauw en geel. Zoals het strand geen egale zandvlakte is maar lappendeken van patronen.
Mooi abstract werk van wind, zand en zee.
13 november
De weg vinden in het donker
Het thema van vandaag was je weg vinden in het donker, niet metaforisch, maar letterlijk. Ik reed naar Lauwersoog om daar te boot te nemen naar Schiermonnikoog en was bij het plannen hiervan vergeten hoe donker het is in Friesland. Over nauwelijks verlichte B-wegen rijden is altijd een avontuur - het is maar hopen dat er iemand voor je rijdt die de vorm van de weg uittekent. Eenmaal aangekomen op het eiland stond me de tweede donkerervaring te wachten. Ik had een fiets bij de boot gereserveerd, maar het dorp was wat verder dan google maps me van tevoren had verteld. Met het koffertje naast de fiets ging ik ook niet heel hard. Sterker nog, het leek alsof ik helemaal niet bewoog, omdat ik het landschap niet zag veranderen en het dorp tijdens het fietsen een tijdlang even ver weg leek. Naast me zag ik de dijk en de weilanden, af en toe stoven er eenden op (sorry eenden, voor het kabaal). Het was wel fijn, alsof ik in een loop in de tijd was terechtgekomen, ook al moest ik vrij hard trappen tegen de wind in. En het was melancholisch, zoals het autorijden in het donker dat ook is. Ik ben benieuwd naar wat er hier te zien is als het licht morgen is teruggekeerd.
12 november
In je eigen schaduw staan
11 november
Bird's-Eye Views
Voor het tijdschrift Politics and Animals (een academisch tijdschrift waar ik redacteur voor ben) interviewde ik pattrice jones van VINE Sanctuary over haar nieuwe boek, Bird's-Eye Views. pattrice is een fijne gesprekspartner, met heel veel kennis over andere dieren en goede ideeën over hoe we anders kunnen denken en leven. Je kunt het interview hier lezen (in het Engels). En lees daarna ook vooral haar boek.
10 november
Uit oma's fotoalbums
10 november
Tegenvaller
Mijn moeder ziet na haar staaroperatie ineens alles heel scherp. Dat valt niet mee. Vanochtend zei ze: 'Nu zie ik heel veel lelijkheid. Ik vind dat best wel shocking.'
9 november
Omdat het zo stil is
Hier nog eens de luisteroefeningen.
8 november
Meersoortige dialogen
Deze grijze dagen geef ik aan Multispecies Dialogues, het academische boek dat in februari uitkomt. Ik kreeg de geredigeerde versie terug van de uitgever. Na het verwerken van de opmerkingen van de redacteur heb ik het bestand nog eens geprint en nu lees ik het zorgvuldig door, een traag en stil werkje. Printen is nodig want op een scherm mis je altijd de helft. Het is een bijzonder boek, dat ook met zichzelf in gesprek gaat, daar hou ik altijd van. Soms vraag ik me af waar de boeken toch vandaan komen. Jullie moeten nog even wachten voor je het kunt lezen, maar het is dan wel open access, dus voor iedereen gratis te downloaden.
7 november
Het einde van de wereld blijkt zich gewoon in het Twiske te bevinden
6 november
Ongelijkheid
Naast het afgrijselijke nieuws dat Trump de verkiezingen heeft gewonnen (doei planeet) las ik dat sociale klasse mede je overlevingskans bij kanker bepaalt. Arme mensen gaan eerder dood aan kanker dan rijke, zeg maar. Lees op de website van de NOS hoe en wat. Aan Trump kunnen we weinig doen (nog los van dat NL ook en masse fascisten heeft verkozen), maar dit is in principe op te lossen.
6 november
Uitnodiging voor mensen met lc en vergelijkbare ziektes om mee te doen aan 'Een lijst van dingen die we missen'
Beste allemaal,
In januari verschijnt mijn boek Variaties op aanwezigheid, een lang essayistisch gedicht over long covid. De uitgever (HetMoet) heeft me ook gevraagd om een ‘Mammoetje’ te maken, een digitale publicatie op hun website. Hiervoor wil ik de stemmen en ervaringen van anderen verzamelen, door een lijst te maken van dingen die mensen met long covid en andere PAIS-en missen. Je kunt een woord, een beschrijving van een ervaring, een foto, een tekening, een geluidsfragment, een video of iets anders insturen dat digitaal gereproduceerd kan worden. Probeer zo specifiek mogelijk te zijn (niet ‘wandelen’ of ‘koffie drinken’, maar bijvoorbeeld ‘mijn dagelijkse wandeling maken met mijn hond Doris in het Twiske’ of ‘koffie drinken met mijn moeder op zondagochtend’). Je kunt in het Nederlands of Engels schrijven. Als er veel reacties zijn, zal ik niet in staat zijn om iedereen persoonlijk te beantwoorden, maar ik zal updates over het project sturen. Door je bijdrage in te sturen, geef je toestemming voor publicatie. Laat me ook weten hoe je je wilt ondertekenen: met je voornaam, volledige naam, pseudoniem of op een andere manier. Als je wilt deelnemen, stuur dan je bijdrage vóór 15 december naar e.r.meijer apenstaartje uva.nl. Alvast bedankt!
5 november
LCC3: Animals and Long Covid
5 november
Nieuws van de dag
In de column schrijf ik vandaag over de discussie over euthanasie bij psychisch lijden en hoe onze samenleving de waarde van verschillende levens weegt (de Amerikaanse presidentsverkiezingen krijgen al genoeg aandacht). Hier. En vanmiddag is er weer een longcovidconversatie, waarbij ikzelf ook een praatje zal geven. Mocht je erbij willen zijn klik hier voor de zoomvergadering (het begint om 12 uur). Na afloop zal de lezing te bekijken zijn via de website. En op het meersoortige blog staan foto's van Doris' nieuwe hobby. Hier.
4 november
Een kraaienvergadering bij het tankstation
Je kunt het niet goed zien op deze telefoonfoto maar alle bomen zitten vol met kraaien.
4 november
Zonder hoofddoek
Het eerste nieuwsbericht dat ik vanochtend las ging over de Iraanse vrouw die als protest haar kleren uittrok toen ze werd aangesproken op dat ze haar hoofddoek niet of niet op de juiste manier droeg. De foto erbij is echt fantastisch. Ook vanwege de laconieke houding van de omstanders. Lees hier het hele verhaal. In dit soort protest schuilt hoop.
3 november
Spreken over
Ik was vanmiddag te gast in Naturalis voor een groepsgesprek tijdens Letterlijk Leiden onder de noemer Klimaatpraat. De andere gasten waren Susanne Ferwerda (taalwetenschapper) en Jens van der Weele (taalstrateeg) en de moderator was Maarten Keulemans. Het was een zinnig gesprek waarin we vanuit verschillende hoeken onderzochten hoe taal een rol speelt en kan spelen in het inzichtelijk maken van de klimaatcrisis en het zoeken naar oplossingen. Van bovenaf en opzij werden we bekeken door opgezette dieren, van wie een deel speciaal is vermoord om in de collectie terecht te komen. In het Engels pleit ik voor responsibility and responsivity als het gaat om de verstandhouding tussen mens en de niet-menselijke wereld - verantwoordelijkheid en antwoorden op wat de anderen van ons vragen. Goed antwoorden vereist goed luisteren en begrijpen dat we al in gesprek zijn. Het soort gesprekken dat we vanmiddag voerden maakt deel uit van het ontwikkelen van een nieuwe houding. Maar daar hebben de doden in Naturalis niks aan.
2 november
Vorig jaar
Dit zelfportret maakte ik vorig jaar rond deze tijd, toen ik zo ziek was.
En dit portret van Doris.
Dit blad geeft het gevoel eigenlijk nog het beste weer.
Of dit blaadje.
1 november
De longcovidklinieken
Vandaag gaan eindelijk de longcovidklinieken open. Zoals jullie weten is Nederland al jaren het enige Europese land zonder gespecialiseerde klinieken. Mooi nieuws, denken jullie nu dus misschien. Maar dat valt tegen. Ten eerste kunnen er duizend patiënten terecht. Er leiden 450.000 mensen aan long covid op dit moment, van wie 100.000 ernstig gehandicapt zijn (dat zijn de mensen die niet kunnen werken, niet naar buiten kunnen, niet voor zichzelf kunnen opkomen). Ten tweede gaan ze onderzoek doen en mikken ze er volgens de NOS op om over een paar jaar richtlijnen voor huisartsten. Over een paar jaar! Terwijl je die nu kunt opstellen aan de hand van internationaal onderzoek naar long covid, ME/CVS en vergelijkbare aandoeningen. Er zijn middelen, zoals ssri's, ldn, en mestinon die bij een significant deel van de patiënten helpen en die je dus moet voorschrijven als huisarts bij mensen die aanhoudend ziek zijn. Als je dat niet doet geef je mensen geen kans, maar dit moet allemaal voorzichtig worden opgebouwd ivm bijwerkingen. Je moet ook uitproberen of antihistaminetabletjes werken. Daar gaan sommige mensen enorm op vooruit (gewoon bij de supermarkt verkrijgbaar) - eerste generatie antihistamine werkt ook bij slapen dus mensen met slaapproblemen hebben daar een win-winsituatie te pakken (de weigering om mee te denken met slaapproblemen bij lc is ook walgelijk en heel Nederlands - zonder slapen kun je niet genezen en een halfuur geen tv kijken voor het slapen helpt geen ene fuck als je systeem overstuur is). Daarnaast zijn er supplementen die gewoon via internet beschikbaar zijn, bewezen werken bij een deel van de patiënten met lc of ME/CVS en geen bijwerkingen hebben terwijl ze wel werken voor een deel van de klachten. Je moet NAC proberen bij brainfog, D-ribose voor de spieren en energie, vitamines (vooral de B-vitamines zoals B1 en B3, maar pas op met B6) voor energie. Nicotinepleisters helpt bij een deel van de patiënten (google voor info, niet zomaar aan de slag gaan) dus die moet je proberen. Ashwagandha is fijn bij dysautonomie. En artsen moeten mensen heel goed uitleggen hoe de ziekte werkt, vooral hoe PEM werkt. Dat dit niet gebeurt is gewoon kwaadaardig want je houdt een grote groep mensen ziek en het is een afgrijselijke ziekte. Voor patiënten die dit lezen: google de middelen voor je aan de slag gaat. Op fora is veel informatie te vinden. Er zou ook een lijst moeten komen met huisartsen die wel op de hoogte zijn zodat je weet waar je heen kunt als patiënt. (Zie hier de pagina met andere stukken die ik schreef over long covid.)