31 januari
Parfum
De pakketbezorger draagt zoveel parfum dat alle pakjes naar hem ruiken. Je zou het niet bij hem verwachten, deze geur, je zou eigenlijk geen enkele geur bij hem verwachten. Misschien is het om een andere geur te maskeren, misschien ruikt hij het zelf niet, misschien is het een manier om zijn handtekening op elk pakje te zetten, zoals sommige andere dieren dat doen.
30 januari
Natuuronderwijs
Vandaag is de column weer eens echt opinie-achtig, want ik pleit voor het invoeren van natuuronderwijs op scholen. Ik verdiepte me in de literatuur erover (in de digitale versie staan links naar onderzoek) en werkelijk alles gaat beter als kinderen buiten leren. Sommige specifieke problemen van nu, zoals het slechte leesvermogen van Nederlandse kinderen en de ongelukkigheid die met een overdaad aan schermtijd gepaard gaat, worden er bovendien mee opgelost. Dus waar wachten we nog op.
30 januari
Vernietiging in beeld
Op de website van de Guardian staat een artikel dat de bombardementen in Gaza door het Israëlische leger in beeld brengt (met foto's en kaarten), het laat de schaal van de vernietiging van gebouwen, land en infrastructuur op een overweldigende manier zien. Hier.
29 januari
Echt niets
29 januari
Door het veld met boterbloemen
voor D.
Hier loopt een hondje dat haar verantwoordelijkheid nam. Iedereen weet dat je de doden niet alleen moet laten. Maakt niet uit of je klein bent, of het koud is. Of ze je kunnen zien.
Iedereen weet dat de tijd een brug naar de andere wereld is.
Degenen die onterecht stierven houden momenten open, het ene moment opent in het andere, soms komt een van die momenten in het nu uit. Of in de taal die naast de taal ligt.
Je hebt nergens recht op maar soms is er iemand die wacht of waakt. De uren twijfelen. Je hoort een nachtegaal.
Door het veld met boterbloemen loopt een pad dat wij niet zien, je witte vacht valt weg achter kantelen van veldbeemdgras.
28 januari
Mijn lieve vriend Simba
Hij is al zeven maar nog steeds de gangmaker en het zonnetje in huis.
27 januari
Weggegeven
Een paar weken terug was Marlene Engelhorn in het nieuws, een nazaat van Friedrich Engelhorn, de oprichter van het Duitse chemieconcern BASF. Ze erfde in 2022 een groot bedrag van haar oma, en wil daarvan 25 miljoen weggeven. Ze laat een burgerberaad (bestaand uit vijftig mensen) bepalen aan wie. Ik vind het een goede actie, zowel het weggeven als de manier waarop. Ze had het ook kunnen gebruiken voor onderzoek naar alternatieven voor geld, want geld is de bron van veel van onze problemen. Maar dat terzijde. Het deed me denken aan Wittgenstein, ook een Oostenrijker die zijn erfenis weggaf. In lijn met zijn karakter gaf hij alles weg, omdat hij dacht dat rijkdom de filosofie in de weg stond. Dat ben ik met hem eens, hoewel armoede de filosofie ook in de weg kan staan. Ik wist eigenlijk niet goed waar zijn geld naartoe is gegaan, net las ik dat hij het grootste deel doneerde aan een fonds voor armlastige kunstenaars en schrijvers, waaronder Trakl en Rilke. Dus daar mogen we Wittgenstein dankbaar voor zijn. De rest gaf hij aan zijn broers en zussen. Ik denk niet dat het hem heeft geholpen om het geld weg te geven, maar het was toch nodig.
Hier lees je drie gedichten van Trakl en hier twee requiems van Rilke.
26 januari
Waar ik last van heb
Als ik ergens kom meld ik tegenwoordig dat ik long covid heb. Dan begrijpen mensen waarom ik niet lang kan staan, en ook niet lang kan blijven hangen. Er zijn drie soorten reacties. De eerste is vriendelijk maar onbegrijpend. Die komt het meeste voor. Mensen die me geven wat ik wil als ik daarom vraag (een stoel), maar niet meedenken en niet zien waar ik behoefte aan heb. De tweede is begripvol en attent, van mensen die de omgeving lezen en meedenken over wat goed zou zijn voor mij (een stille plek voor het optreden begint). Dat zijn mensen die iemand met lc in hun omgeving hebben. Dat is heel fijn, en heb ik nog maar drie keer meegemaakt (maar goed, ik doe ook niet zoveel). De derde is een vraag: waar heb je dan allemaal last van? Ik vind dat een impertinente vraag, een beetje alsof je aan een transpersoon vraagt of hij/zij/hen een geslachtsveranderende operatie heeft ondergaan. De lijst met klachten is lang (zoals bij iedereen, ik las dat lc-patiënten gemiddeld veertien symptomen hebben), en de meeste klachten behoeven uitleg (zoals dysautonomie, orthostatische intoleratie, dat de vermoeidheid geen vermoeidheid is maar eerder een dood lichaam in je levende lichaam), en dat allemaal vertellen kost energie. Maar ik heb vooral geen zin om iemand die ik net een minuut ken in een drukke ruimte uit te leggen hoe ziek ik ben - lang ziek zijn is ingrijpend en erg en ik ben allang al blij dat ik daar sta, op dat moment, dan denk ik er liever even niet aan. Ik begrijp dat het komt omdat lc een nieuwe ziekte is, bij kanker of depressie doen mensen het voor zover ik weet niet, terwijl dat ook van alles kan inhouden. Als je graag iets wil vragen, vraag dan hoe het gaat. Daar kun je je eigenlijk nooit een buil aan vallen.
25 januari
Gedichtentip
Het is trouwens poëzieweek en als je deze week Het witste woord (of een andere bundel) koopt dan krijg je er het poëziegeschenk van Edward van de Vendel bij, Kom nog even naar mij kijken straks.
25 januari
Bezoek
24 januari
De wereld in- en uitademen
De wereld in- en uitademen. Eerst de tuin, alle wilgen en elzen, grassprieten, de mierenhopen, de wilgentenenschutting, het raapzaad dat zichzelf in een pot heeft geplant, de stenen om het tuintje met de bollen van de narcissen, uitgebloeid, de brandnetels, de hyacint onder de grond, alle planten die ik nog niet ken, dan de lucht, de zon erin, de vage lage wolken in het grijs, het grijs zelf en alle andere kleuren (hier vooral bruin, groen, geel, elders zal het rood zich melden), in en uit, de vogels en de bijen, de hond hier naast me op de bank, de piano en de boeken, de straat, het dorp, het land, de zee, de stemmen van de mensen en de dieren (ook de jouwe), de dromen en de boosheid, al het verlies dat werd geleden, alle gestorvenen, al het missen, alle zandkorrels, de getallen, ieders geweten, elk begin. En alles moeiteloos, steeds opnieuw, in en uit. Eigenlijk merk je het niet eens.
23 januari
Als de zorgen komen
Zorgen houden van elkaar. Ze zoeken andere zorgen om samen mee in de hoek van de kamer te staan en je toe te zingen als een koor. Ze zoeken kleine gaatjes in je pantser om doorheen te komen en als ze eenmaal binnen zijn dempen ze hun stemmen. Ze hoeven niet meer zo hard te zingen want je voelt nu wat je bedoelen. Je voelt het de hele tijd. Eigenlijk voel je bijna niks anders meer en ze zijn ook met zoveel. Allemaal staan ze voor iets anders en de zorgen stellen zich totaal in dienst van hun onderwerp, ze gaan er helemaal in op. Je luistert steeds minder goed, raakt aan hun boodschappen gewend, hoewel de melodieën je soms ineens grijpen. Maar je weet ondertussen dat in elk lied een ander lied zit, en diep daarin zit de stilte.
22 januari
Dag medeaardbewoners
21 januari
Gebaren
In de krant las ik over de Plains Indian Sign Language, een gebarentaal die inheemse volkeren in Noord-Amerika gebruikten om met andere volkeren te communiceren, bijvoorbeeld om handel te drijven. De meeste mensen denken bij taal aan woorden en het bevalt me dat voor deze universele taal gebaren worden gebruikt. Ik hou ook van drumtalen, waarmee mensen in bergachtige gebieden over lange afstanden kunnen communiceren, en van fluittalen. Op wikipedia staat meer informatie.
20 januari
Kopje
Ik ben bezig met een serie kopjes en vorken.
19 januari
Vier zielen
Volgens het shintoïsme hebben we vier zielen in onze geest, of ziel (afhankelijk van de vertaling). Ze hebben allemaal hun eigen functie. Als iemand op reis gaat kan ze een van haar zielen achterlaten bij haar geliefde, en diegene kan een van haar/zijn/hun zielen meegeven. Om de ander te troosten kun je zingen voor de ziel die je bij je hebt, over wat je ziet en meemaakt. Volgens de Japanse overlevering zijn zo de landschapsliedjes ontstaan.
18 januari
De vogel van de dag
17 januari
Gisteren
17 januari
Dierfilosofie
Gisteren presenteerde ik online een paper bij de werkgroep dierfilosofie, over taoïsme en dieren. Dat was leuk want ik had mijn collega's lang niet gezien, en het was leuk om over nieuw werk te praten. Deze bijeenkomsten zijn normaal gesproken besloten, maar 13 februari is er om 19.30 uur een openbare lezing, en wel door Dinesh Wadiwel, die zal praten over zijn nieuwe boek, Animals and Capital. Meer informatie over het boek vind je hier. Je kunt je aanmelden door een mail te sturen naar dierfilosofie@gmail.com.
16 januari
Nieuwe vriendjes
Ik was op kraamvisite bij E. Caesar, rechts met het grote hoofd, heeft vorige week zijn twee vriendinnen verloren. Hij heeft nu twee nieuwe maatjes, Big die naast hem zit en Kikiri achterin. Ze werden aangeboden als slangenvoer op Marktplaats. Het zijn lieve en knappe meiden voor wie het leven nog nieuw is.
16 januari
Luister naar de meisjes
Vandaag in de krant, een column over meisjes en het donker.
15 januari
Uitgesneden tijd
15 januari
In hoopvolle afwachting
Uit: Het witste woord (2023).
14 januari
De boeken die op de leuning van de bank liggen
Op de leuning van de bank liggen nog steeds de boeken van Patricia Cornwell over Kay Scarpetta (zie de NRC-column van 5-12). Nadat ik alles vanaf 2003 heb gelezen, ben ik bij het begin begonnen, omdat ik het troostende boeken vind en ervan kalmeer. Waarschijnlijk is het meer de figuur van Scarpetta dan de inhoud, want dat zijn dus veel moorden, maar dat maakt niet uit. Het is qua karakterontwikkeling eigenlijk ongeveer 1 roman in 27 delen. Dat werkt heel goed voor iemand die rustig aan moet doen. Verder las ik deze week ook Familielexicon van Natalia Ginzburg. Daar had ik veel van verwacht omdat ik de nieuwe vertaling van haar essays De kleine deugden heel mooi vond, maar dit is minder scherp en helder. Ik lees ook Jelineks Persoonsgegevens, maar dat lijkt haast een pastiche, en ik weet niet waar dat aan ligt – het is goed vertaald, en de taal doet goed mee, het onderwerp is belangrijk (het gaat erover dat ze was beschuldigd van belastingontduiking en over haar Joodse familie – dat weet ik van de achterflap want uit het boek zelf wordt het niet duidelijk, je weet alleen dat het over schuld en beschuldigen gaat, maar niet dat het over haar gaat). Ik kom er niet in. Misschien ligt het aan mij, het raakt me niet. Silence, de verzamelde lezingen en stukken van John Cage is wel een aanrader. Net als het paddenstoelenboek gaat het over het leven. En het is grappig. En er ligt een boek over shinto van shintomeester Motohisa Yamakage, maar dat is alleen een aanrader voor wie meer te weten wil komen over shinto.
13 januari
Het vriendelijke schelpenmonster
12 januari
Mycologische omweg
Ik lees het paddenstoelenboek van John Cage (A Mycological Foray) en begrijp niet waarom niemand me dat ooit heeft aangeraden. Sowieso raadt eigenlijk nooit iemand me iets aan wat me interesseert (omdat mensen denken dat je geïnteresseerd bent in wat je al weet of waar je al in geïnteresseerd bent, terwijl het bij aanraden juist gaat om datgene waar je nog niet in geïnteresseerd bent maar wel kunt worden). Maar nu raad ik het jullie aan, of het jullie nou interesseert of niet. Het gaat niet echt over paddenstoelen en ook niet over wat je kunt leren over muziek door paddenstoelen te zoeken, zoals in de omschrijving staat, maar meer over leren kijken, toeval en hoe je je weg kunt vinden via een omweg.
11 januari
Goede bandnamen (voor meerdere genres)
Het gore lef
Lauwe koffie
De hartelijke groeten
Pannenkoek
Wintervacht
De Wilders
Zwamvlok
Bert
11 januari
Strandijs
11 januari
Voor de mensen met een NRC-abonnement
Niki Korteweg schreef een goed stuk over mogelijke oorzaken van long covid (en waarschijnlijk andere postvirale syndromen). Hier. Het is fijn dat ze verschillende onderzoeken met elkaar verbindt, want journalisten zijn geneigd zich op een onderzoek of oorzaak te richten, waardoor patiënten en behandelaars in de war raken omdat ze niet snappen hoe dat onderzoek zich verhoudt tot eerder onderzoek.
10 januari
De zeehondenwacht
Op het strand lag een zeehond. We lijnden de honden aan en liepen er met een grote boog omheen. Mensen stonden al te bellen en even later zagen we de pick-up van de zeehondenwachters aan komen rijden - een soort dierenambulance voor zeehonden en bruinvissen, we wisten niet dat die dienst bestond. B maakte een praatje, en op de terugweg schoten we ze weer aan. De zeehond lag achterin, het was een volwassen dier. Ze brachten haar/hem/hen naar een afgezet stuk strand verderop, en zouden de zeehond monitoren, want soms hebben ze longworm. Ze bijten altijd, zei de man.
Verder was het heel mooi op het strand, de schaduwen waren scherp en het schuim was bevroren. De honden speelden zoals je hoort te spelen.
9 januari
Zwaai
9 januari
Mousekeeping
Het internet verwondert zich over een muis die elke avond de werkbank van een natuurfotograaf opruimt. Welsh tidy mouse, zoals de fotograaf haar of hem noemt, laat zich niet ontmoedigen doordat de man er elke dag weer een bende van maakt. Mijn muizen hielden ook van opruimen en van nesten bouwen. Ze hadden altijd heel specifieke ideeën over wat waar moet. Ik gaf ze vaak gescheurde reepjes papier voor hun slaapnesten en andere objecten om mee te spelen, en altijd als ik iets nieuws in het muizenhuis legde zorgden ze er direct voor dat het op het goede plek terecht kwam (behalve toen ze heel oud waren, toen deden ze het pas als ze wakker waren). Deskundigen speculeren over dit gedrag, of het nuttig is of voor de lol. Ik kan daaraan toevoegen dat muizen altijd projecten hebben, dingen die ze zo doen omdat het netjes is of zo hoort. Er is ook verschil tussen individuen: sommige muizen zijn veel netter dan andere. (Zoals sommige muizen ook veel socialer zijn dan andere.) Misschien heeft deze muis het van andere muizen geleerd. Ik denk ook dat ze een goed gevoel krijgen van het opruimen, zoals wij, en bij mijn muizen was een deel van het opruimen gericht op het maken van een prettige slaapplaats, maar dat is bij deze muis niet zo want hij of zij slaapt niet tussen de spulletjes.
8 januari
Voorgrondmuziek
In december ging ik naar de tentoonstelling van Nan Goldin in het Stedelijk. Ik had me erop verheugd want ik hou van Nan Goldin en de tentoonstelling was goed besproken. Er waren geen foto’s te zien, maar dia’s/video’s met muziek erbij. Ik kon het maar een paar seconden verdragen want het geluid stond veel te hard.
Een van de longcovidklachten die ik had (verschillende mensen hebben verschillende klachten) is gevoeligheid voor prikkels, en dan niet wat millenials bedoelen als ze zeggen ‘ik kan niet tegen prikkels’ maar echt lichamelijk niet in staat zijn licht en geluid te verdragen (zoals het geluid van auto’s die door de straat rijden of de helderheid van een lichtgrijze lucht). Deze klacht is langzaamaan verbeterd, maar nog steeds valt me op dat de muziek overal zo hard staat en dat makers overal muziek onder zetten. Zelfs Radio 1 is onprettig om naar te luisteren, met die jingles en reclame. Wachtmuziek aan de telefoon is afschuwelijk, zo blikkerig en keihard.
Ik keek vorig jaar 's avonds vaak naar politieseries, want die bevatten geen emotie en volgen een vastomlijnd stramien dus ze kosten weinig inspanning, maar het merendeel viel af omdat er cameravoering te woest was en er om onbekende redenen vaak keiharde onnodige muziek in zit. Het wordt er niet beter op. Beck was een fijne serie – ik heb ook de boeken gelezen, die nog fijner zijn – omdat ze daar tenminste een beetje rustig aan doen, en ook omdat het in Zweden speelt en het niet totaal stompzinnig is. Voor films geldt hetzelfde, vaak zit er veel te veel slechte muziek in. Ik hou überhaupt niet van dingen die alleen illustreren, dan neem je de muziek (of tekeningen) in kwestie niet serieus. (Als je mensen alles wat ze moeten voelen zo aanreikt voelen ze bovendien steeds minder.)
Als schrijver en kunstenaar leer je in de loop der tijd dat alles wat weg kan ook weg moet. Natuurlijk kun je barok werk maken, maar dan kan het dus niet weg. 80% van de muziek in films, videowerk en series kan weg, en het werk zal ervan opknappen. En als het zo slecht is dat het er niet van opknapt, knapt het ook van die muziek niet op.
Het is allemaal ruis. Kinderen worden ziek van smartphones en mensen krijgen burn-outs omdat ze steeds op schermen kijken. De digitale wereld is dwingend, maar geeft ons ook andere informatie. Waaronder dus dat van beeld naar beeld springen, en al dat onnodige geluid. Dan kun je (als je überhaupt tegen prikkels kunt) dus beter naar de vogels luisteren en proberen hun zang te herkennen, dat kost ook inspanning, maar je krijgt er meer in plaats van minder ruimte van in je hoofd.
7 januari
Vloekende meeuw in de regen
7 januari
Vogelmuziek
Op youtube maakte ik lang geleden een playlist met muziek van componisten die met vogels in gesprek zijn, of door echt met ze te musiceren of door zich door hen te laten inspireren (het schijnt dat het laatste stuk van Mozart een hommage aan zijn spreeuw is). Hier.
6 januari
Stippenstraat
5 januari
Het woord moe
Ik ben nog steeds zo kwaad over de longcovidsituatie in Nederland nav het bericht gisteren - niet eens zozeer voor mezelf want ik ben aardig op been, maar vooral voor de vergeten groep mensen met postvirale aandoeningen die bedlegerig zijn en/of steeds zieker worden. Mensen vragen euthanasie aan omdat elke dag een kwelling is en er weinig uitzicht is op beterschap. Wie zo ziek is kan niet voor zichzelf opkomen. Die wil alleen maar dat het lijden ophoudt.
Als patiënten met ME/CVS serieus waren genomen hadden we dit probleem niet gehad (maar ME/CVS treft vier keer zoveel vrouwen als mannen, dus het werd lang gezien als hysterische klacht).
Hier is het woord 'moe' ook een obstakel omdat mensen denken dat je met chronische vermoeidheid moe bent. Maar het is totale uitputting, pijn, niet kunnen denken, niet kunnen voelen, niet met anderen kunnen omgaan omdat dat te zwaar is. Het is geen kwestie van lekker even in bed gaan liggen want in bed liggen is ook naar. (In het Engels heb je bv fatigue, dat geeft een ander soort vermoeidheid aan.)
Een Duitse onderzoeker heeft een ouderdomsnabootspak gemaakt dat mensen in de zorg kunnen dragen om te voelen hoe het is om oud en gebrekkig te zijn (elke stap is zwaar, de waarneming is aangetast etc). Ik heb hem gemaild of hij geen longcovidpak kan maken omdat het maar een paar aanpassingen zou vergen maar hij zag het niet zitten, ook omdat het pak eigenlijk die ervaring al geeft. Zoiets zou misschien kunnen helpen omdat zorgverleners en politici/beleidsmakers een indruk te geven.
Nederland schijnt het enige land in Europa zonder longcovidkliniek te zijn.
4 januari
Tussen je oren
Zojuist las ik op de website van de NOS dat long covid niet tussen je oren zit. Nou, dat vind ik na vijftien maanden ziek (nu in redelijk goeden doen) goed om te weten. Het was natuurlijk allang al bekend, en we weten dankzij internationale studies ook al het een en ander over de werkingsmechanismen, die volgens verschillende studies overigens letterlijk wel tussen je oren zitten, maar de Nederlandse longcovidzorg is zo armetierig dat dit blijkbaar moet zijn hoe het nieuws wordt gebracht.
Het onderzoek is wel echt belangrijk, omdat er nog heel weinig bekend is over PEM (een van de meest afschuwelijke symptomen vind ik, omdat je na inspanning nooit weet wat het kost, en het gaat niet om marathons rennen of naar de kroeg - voor de mensen die heel ziek zijn kan een telefoongesprek van een paar minuten of douchen al een crash van dagen of veel langer veroorzaken - douchen is sowieso heftig omdat je moet staan en degenen met POTS en orthostatische intolerenatie dat niet kunnen - google die termen maar - ik ben blij dat ik weer staand kan douchen - maar dat terzijde - het is ook verschrikkelijk dat je van emotie verslechtert, dus als je iets ergs meemaakt ben je dubbel de lul - maar ook dat terzijde - je kunt trouwens ook PEM krijgen van menstrueren of warmte, dus ik zie alweer op tegen de zomer).
De boodschap is ook belangrijk, omdat Nederlandse huisartsen en bedrijfsartsen er te weinig van weten. Mensen met andere postvirale ziektes zoals ME/CVS hebben hier ook last van - voor die doelgroep levert de bekendheid van longcovid op deze manier wat op (het is alleen jammer dat het wereldwijd om miljoenen patiënten gaat met verwoeste levens). Ik had het zelf ook graag vanaf het begin geweten, omdat ik lang lichamelijk te veel deed, waardoor je op termijn verslechtert of nergens anders ruimte voor hebt.
De bottom line is dat je als longcovidlijder van medepatiënten en wetenschappelijke studies (als je die kunt lezen) in dit land veel meer leert dan van de gezondheidszorg of de journalistiek. Hopelijk draagt dit onderzoek bij aan oplossingen (er zijn al wel medicijnen en supplementen die sommige mensen (deels) helpen, afhankelijk van je symptomen), want een leven met long covid is voor heel veel mensen echt geen leven en hoewel de Nederlandse gezondheidszorg voor veel ziektes echt niet slecht is, is er hier absoluut onvoldoende zorg voor deze mensen.
3 januari
Ik wou dat ik in Zweden was
2 januari
Geografieën van stilte
Een nieuwjaarswens in de NRC vandaag.
1 januari
Bizzy
1 januari
Het geheim van de velduilen
Velduilen reizen graag door Nederland maar vliegen ook graag weer weg en er zijn er weinig die hier broeden. Als het een goed veldmuizenjaar is, dan vertellen ze dat aan andere velduilen en die komen dan van heinde en verre uit allerlei landen naar die plek toe. Hoe ze het aan elkaar vertellen weten we de mensen niet. De uilen houden het geheim.
1 januari
Gelukkig nieuwjaar
En als het rechtdoor niet lukt, dan maar omhoog.