28 februari
De omhelzing
27 februari
Het longcovidjubileum
Er verschijnen deze week her en der overzichtsstukken over corona omdat het vijf jaar geleden is dat de pandemie begon. Het is ontzettend vervreemdend om die te lezen omdat de meeste long covid helemaal niet noemen (de NOS gelukkig wel). Het gaat allemaal over corona in de verleden tijd, terwijl naar schatting 100.000 mensen in Nederland ernstig en permanent gehandicapt zijn door lc, en in totaal een half miljoen last heeft van beperkingen. Sommige mensen werden in het begin direct ziek en kregen daarna lc, dus zij hebben ook een jubileum. Ook ontstaat er (volgens het RIVM) nog steeds long covid: 3% van de volwassenen en 5% van de jongeren houdt klachten na een coronabesmetting. Ook in artikelen die het risico op nieuwe virussen benoemen wordt het bijkomende risico op postvirale klachten niet beschreven. Dit is feitelijk kortzichtig, maar ook een opgestoken middelvinger naar de mensen die aan huis of bed gekluisterd zijn en afhankelijk van anderen voor adequate zorg en bekommernis. Dit is natuurlijk niet nieuw: mensen met postvirale klachten na Q-koorts, met ME of chronische Lyme kennen het mechanisme. Maar het is wel erg.
27 februari
Eindelijk
Vijf jaar nadat ik de gemeente er voor het eerst om vroeg zijn er 72 ladders in de putten geïnstalleerd zodat de padden, kikkers en hopelijk ook salamanders eruit kunnen klimmen. Deze trappen passen alleen in de vierkante putten, niet de ronde, dus daar moeten we zelf wat op bedenken. Het voelt als een beetje gerechtigheid voor de amfibieën, in de wetenschap dat door de jaren heen tienduizenden van hen in deze putten verdronken zijn (in heel Nederland gaat het jaarlijks om miljoenen dieren die zo sterven, ze vallen in de putten en kunnen niet tegen de wanden opklimmen dus ze verhongeren of verdrinken).
26 februari
Betonmortel
Het onderste bassin van de fontein is van beton, dus Sjuul en ik moesten gisteren betonmortel kopen. Er blijkt bij de Hornbach een drive-through te zijn, dat is eigenlijk een bouwmarkt voor auto’s. Jullie kennen dit systeem misschien al maar voor mij was het een nieuw parallel universum. Bij de slagboom stond een strenge vrouw die vroeg wat voor soort beton we wilden, dan moet je dus direct het goede antwoord geven, waarna ze zei dat we in pad 3 moesten zijn. We moesten vooraf trouwens ook uitrekenen of de auto het wel kon dragen (ik heb een van de kleinste auto’s mogelijk). En dan moet je dus met de auto door de paden alsof je een lopende mens bent. De producten moet je zelf scannen en bij de uitgang afrekenen. Overal hangen grote borden met teksten over dat diefstal niet loont, waardoor je denkt: het zal wel makkelijk zijn om hier iets te stelen. De werknemers waren allemaal extreem welbespraakt, maar er zat er wel eentje constant in zichzelf te vloeken op zijn vorkheftruck. Al met al was het weer een totaal psychedelische ervaring.
25 februari
Water is van zichzelf en van iedereen
Vandaag was ik naar Delft om aan de fontein te werken. Ik haalde Sjuul op (hij maakt de fontein want dat kunnen GC en ik niet), en zag bij zijn atelier de bakjes die erin komen te hangen.
GC heeft er ook een atelier.
Het graven van Sjuul deed me aan Olli denken: secuur en geconcentreerd, steeds in rondjes de vorm goed bijwerken.
Er waren meer mensen aan het werk bij Radius. We aten samen een boterham, en ze deden de olijven allemaal tussen hun brood. Die truc kende ik nog niet, maar ik deel hem hier met jullie.
Over het project: We maken een fontein om in gesprek te gaan over waterrechtvaardigheid met menselijke en niet-menselijke buren. Radius is gevestigd in een oude watertoren en pompgemaal. Van oudsher geven mensen zichzelf het recht op het water dat beschikbaar is, met consequenties voor niet-mensen. Ook vervuilen mensen het grondwater, rivieren en de zee. Water wordt in heel Nederland boven steeds schaarser door de klimaatcrisis; dit is dus veroorzaakt door menselijk handelen. Wij willen een ander beeld over het recht op water ontwikkelen. We brengen in kaart wie recht heeft op het water en hoe we niet-mensen mee kunnen laten spreken over een rechtvaardiger verdeling. Hiervoor maken we een fontein naast de watertoren waar Radius in gevestigd is, die zijn uiteindelijke vorm krijgt in samenspraak met de insecten, vogels en anderen die daar wonen of op bezoek komen. We spreken ook met menselijke omwonenden, politici en kinderen over waterrechtvaardigheid.
24 februari
De plant van de notaris
23 februari
Yin-yangperfomances van Miez en Zmeu
Op het meersoortige blog heb ik foto's gezet van de yin-yangperformances die Miez en Zmeu hier doorlopend uitvoeren. Hier.
22 februari
De droomtijd
Gisteren gaf ik zoals ik al aankondigde een lezing bij het Kerulos Instituut. Deze staat online, je kunt hem hier bekijken. Vooraf sprak ik met Issy en Gay over de padden. Ik vroeg of iemand wist of dieren in winterslaap ook dromen (dat weet niemand nog). Winterslaap is geen echte slaap, het is meer een soort standbyfunctie, maar ik kan me voorstellen dat ze heel langzaam dromen of heel abstract. Ik vind het een mooi idee dat die verhalen maanden kunnen duren. Gay vertelde over de schildpadden die ze opvangt. Sommige soorten gaan ook in winterslaap. Ze zei dat het haar altijd aan de Droomtijd van de Aboriginals doet denken en dat het voelt alsof de dieren die slapen (zoals de schildpadden maar ook bijvoorbeeld katten die overdag dutjes doen) de tijd voor ons dromen, om de kosmos in balans te houden zodat anderen er wakker in kunnen zijn.
21 februari
De eerste padjes van het jaar
Ze waren nog heel langzaam vanwege de winterslaap en de vriesperiode.
20 februari
Aankomende optredens
Morgen word ik online geïnterviewd bij Kerulos, een Oregans instituut (opgericht door olifantenbioloog Gay Bradshaw), over de ethiek van aandacht. Je kunt je hier aanmelden. En woensdag is er een (live) boekenclub bij Boekhandel Over het water in Amsterdam over Variaties, waarvoor je je ook nog kunt aanmelden.
20 februari
Das-elzenkunst
G.C. postte een toffe video van Issy Clarke op het meersoortige blog, over de kunst van dassen en/op elzen. Hier.
19 februari
IJs naar water
19 februari
De opkomst van de antidemocratische democratie
De overeenkomst tussen wat er nu in de VS gaande is en de politieke situatie in Nederland is dat de democratie van binnenuit wordt uitgehold. In de VS gaat dat met veel misbaar gepaard, het is expliciet en ze zijn er trots op. Hier gebeurt het klunzig en soms per ongeluk. Het uithollen van een democratisch systeem kan op allerlei manieren: door de kunst, wetenschap en het onderwijs te hinderen (nodig voor kritische burgers), door het publieke debat onmogelijk te maken (bijvoorbeeld in technologische zin, door algoritmes te ontwerpen die polariseren, of door de media te manipuleren, zoals je ook in NL ziet – de schreeuwers krijgen de meeste aandacht, dat is een zelfversterkend systeem), door het denken verdacht te maken (dat zie je in beide landen), door het algemeen belang ondergeschikt te maken aan de rijken dan wel machtigen, en ga zo maar door. Ik sprak er gisteren over met Anna, die haar verbazing uitte over de opkomst van rechts-nationalisme in Europa. Ze vertelde dat ze altijd had gedacht dat de manipuleerbaarheid van de burgers in Brazilië door de slechte staat van het onderwijs kwam (die weer samenhangt met corruptie). Maar hier krijgt iedereen onderwijs, en zouden mensen in theorie in staat moeten zijn tot het vormen van een gefundeerde mening, het onderscheiden van feiten en leugens, en het gebruik van argumenten. Ik gaf een korte samenvatting van de ontwikkelingen in de politiek sinds WOII (waarin het neoliberalisme de voorwaarden schiep voor de situatie waarin we nu beland zijn), en ze zei: dus mensen zijn egoïstisch omdat ze te welvarend zijn? Zoiets, zei ik. Het erge is dat de vorm van het debat het vrijwel onmogelijk maakt om de problemen op een meerstemmige manier te bespreken, waardoor het in de verkeerde richting blijft spiralen.
18 februari
Fenomenologie en draadvoeten
Vanmiddag was Anna Caramuru Aubert, een Braziliaanse rechtswetenschapper, in Amsterdam om een lezing te geven bij de werkgroep dierfilosofie. Eerst hebben we een stukje met Doris gewandeld, want ze mist haar honden, en daarna ben ik met Anna naar de universiteit gelopen. We spraken met de werkgroep over haar werk, ze wil fenomenologie integreren in het recht om recht te doen aan de subjectiviteit van andere dieren en het recht responsiever te maken. G.C. Heemskerk was er ook bij, dus daarna hebben we wat duivenvoeten ontdraad op de Dam (dwz G.C. deed dat en wij keken toe). Anna wilde het leren zodat ze het in Brazilië kan opzetten. Want ook daar zijn duiven, en waar duiven in mensengebieden zijn zijn draadvoeten. En toen hebben we ook nog falafel gegeten. Het was een welbestede middag.
17 februari
Over identiteit en onrecht
Voor een groot artikel in de Groene over lc werd ik een paar maanden geleden geïnterviewd. Het verschijnt volgende week (deze week verschijnt deel 1, over de medische stand van zaken). Ik ben blij met deze stukken, want tot dusver laat de Nederlandse pers het erg afweten als het over lc gaat. Maar ik had er ook wel het e.e.a. op aan te merken. Zo word ik een 'healthy helper' genoemd. Eerst dacht ik: ik laat het gaan, want dat soort gedachten komen op het conto van de journalisten. Maar toen dacht ik: misschien weten ze zelf niet wat ze doen en schreef ik onderstaande PS. Ik deel hem ook hier, omdat veel mensen de strijd voor rechtvaardigheid aan (de eigen) identiteit verbinden, en dat echt heel dubieus is - uiteindelijk praktisch gezien contraproductief omdat het groepen tot groepen maakt en de grotere structuren van onrechtvaardigheid intact laat (of zelfs bevestigt), maar ook ethisch zeer problematisch omdat het dan alleen om je eigen hachje gaat of om een hachje dat vergelijkbaar is met het jouwe. En dat is echt het begin van kwaadaardigheid (denk aan de niet-menselijke dieren).
'En nog even als PS: ik vind het idee van healthy helper wel echt problematisch. Ik denk niet dat je een oprecht en zinvol leven kunt leiden in het aangezicht van onrecht en zet me al 30 jaar in tegen dat onrecht (jegens dieren, vrouwen, mensen van kleur). Ik ben geen 'helper' van die groepen, maar iemand die hecht aan rechtvaardigheid. Dat is wat Adorno bedoelt wanneer hij schrijft 'es gibt kein richtiges Leben im falschen' - je kunt zelf geen goed leven leiden in een onrechtvaardig systeem. Wees je ervan bewust dat het een neoliberale framing is om van de strijd tegen onrecht een identiteitsbeweging te maken (nog los van dat het denigrerend klinkt). Terwijl de grotere machtsstructuren wezens uit veel groepen benadelen en ziek maken en we allemaal verbonden zijn (denk bv aan het verband tussen het vernielen van ecosystemen / de klimaatcrisis en de toename van chronische ziektes). Dit is juist wat de politici en bedrijven willen, omdat ze eraan verdienen (in macht dan wel geld): dat het systeem intact blijft en bekommernis om de ander verdacht is.'
16 februari
Tweeteens handje
Het muizenboek is bijna klaar. Vandaag hertekende ik dit handje van Tweeteen op mijn duim, misschien komt het nog ergens terecht.
15 februari
Misperforming Road Ecologies
Via een andere tekst kwam ik gisteren op dit stuk, over (het vernielen van) meer-dan-menselijke infrastructuren.
15 februari
Luisteren luisteren
Ellen D. las ook Variatie 1 voor in de podcast Poëzie Vandaag. Hier.
14 februari
Het was weer een heel intense dag qua paddenstoelen en korstmossen
Voor Valentijnsdag is het misschien leuk om te weten dat schimmels tienduizenden 'mating types' hebben (een mating type is zoiets als een sekse), zie bijvoorbeeld deze video. Dus het idee dat een binaire opvatting van sekse natuurlijk en algemeen is wordt door deze rakkers (die vaak ook geen partner nodig hebben om zich voort te planten) met verve onderuitgehaald.
13 februari
Vinkeveen
In Vinkeveen trof ik deze verwikkeling van klimop en lantaarn aan.
Ook zag ik een kruiwagenstalling.
Ze staan allemaal op slot.
12 februari
Zachte handen
12 februari
Water is van iedereen en van zichzelf
Gisteren togen Doris en ik weer naar Delft om met G.C. Heemskerk, Sjuul Joosen en de mensen van Radius te overleggen over ons project. We gaan een fontein/waterval maken, met losse elementen waarover we met de dieren die er wonen (zoals insecten en vogels) in gesprek gaan. We willen met ons werk graag iets teruggeven aan de niet-menselijke gemeenschap, in dit geval drinkwater. Ook gaan we met de menselijke bewoners van de omgeving (waaronder kinderen) in gesprek over waterrechtvaardigheid. We zullen spreken over van wie het water eigenlijk is, wie dat bepaalt, en op welke basis. Mensen gaan er vaak automatisch vanuit dat zij het meeste recht hebben op schoon water, maar dat is natuurlijk niet zo. Radius is gevestigd in een watertoren, dus het leek ons een goede plek voor zo’n gesprek. Doris vindt de locatie niet speciaal leuk, maar wel dat we Gijsje daar altijd ontmoeten. De eerste keer gingen we beide torens in, en ditmaal vroeg Doris of we dat weer zouden doen – wie weet hoort het bij deze nieuwe locatie. Maar we gingen alleen de ene toren in. Onderweg naar huis was het grijs en mistig, op alle lantaarnpalen in de buurt van Den Haag zaten spreeuwen.
11 februari
Vogelliederen
Ik moest net aan mijn vogelplaylist denken, ik weet niet of jullie die al kennen, hij is alweer van een tijdje geleden, met composities geïnspireerd door vogels. Hier.
10 februari
Multispecies Dialogues
Vandaag ontving ik de auteursexemplaren van Multispecies Dialogues. Doing Philosophy with Animals, Children, the Sea and Others. Het boek is open access beschikbaar (met dank aan de NWO), dat betekent dat je het gratis kunt downloaden. Hier.
Op de foto ruikt Doris aan het boek, het zijn haar en mijn pootjes op de voorkant en in het laatste hoofdstuk speelt ze een belangrijke rol.
10 februari
Een lijst van dingen die we missen
Ik deel de lijst nog een keer, voor wie hem de vorige keer miste. Hier.
9 februari
Brief
8 februari
Nog meer luisteren
Op 5 februari las Ellen Deckwitz Variatie 24 voor in de dagelijkse podcast Poëzie Vandaag.
7 februari
Nest
Gisteren was ik op bezoek in het Antoni van Leeuwenhoek. Op de terugweg naar de auto zag ik dit kraaiennest. Ik vond het een fijn idee dat de kraaien daar straks weer hun kinderen grootbrengen en verder een beetje waken over de zieke mensen (en degenen die voor hen zorgen) die elke dag van de parkeergarage naar de hoofdingang lopen.
6 februari
Nog een luistermogelijkheid
Het gesprek over Variaties op aanwezigheid van afgelopen zondag bij Zinnen op zondag in de Haarlemse bibliotheek is terug te luisteren via Soundcloud, en wel hier.
5 februari
Weer een nieuwe variatie op yin en yang
5 februari
Over chronische ziekte en tijd
Gisteravond hadden we weer een mooie long covid+ conversation. Je kunt de presentatie van Femke van Hout en de discussie hier terugkijken.
4 februari
Kinderen met lc
Ondertussen treed ik op met Variaties en spreek ik her en der over long covid. Zondag in de bibliotheek in Haarlem en gisteren tijdens een symposium op de Radboud Universiteit in Nijmegen. Ik gaf daar een praatje over PAIS en meersoortige rechtvaardigheid (daar schrijf ik nog wel eens meer over). De sessie voor de mijne ging over kinderen en PAIS. Ik dacht dat ik daar goed van op de hoogte was, maar had me niet gerealiseerd dat kinderen die niet of minder naar school gaan ook te maken krijgen met een systeem van controle en dwang. Zoals volwassenen met lc en vergelijkbare ziektes zieker worden gemaakt door gedwongen gesprekken met bedrijfsartsen en het UWV, moeten kinderen (en hun ouders) ook met mensen praten terwijl ze daar zieker van worden, hebben ze te maken met psychologisering en krijgen ze nog steeds therapieën (zoals fysiotherapie gericht op opbouwen) waar ze zieker van worden. Ouders krijgen bovendien Veilig Thuis op hun dak, en moeten echt vechten om kinderen die niet naar school kunnen digitaal les te laten krijgen. Natuurlijk moet er op kinderen worden gepast, maar ze zieker maken en stress geven (bovenop de ellende van de ziekte zelf) terwijl de kennis over deze ziektes ook voor huisartsen en kinderartsen gewoon beschikbaar is, is zo extreem onrechtvaardig en onnodig. In elk geval was het zinnig en nuttig symposium, voor wetenschappers en mensen uit het veld, inclusief patiënten, waar hopelijk veel nieuw onderzoek uit voortkomt.
3 februari
De paddentrek komt eraan
Het is nu nog koud maar zodra het opwarmt zullen de eerste amfibieën weer op pad gaan naar de vijvers, dus ik heb de vrijwilligers van de paddenwerkgroep al een mail gestuurd. Ook heb ik deze flyers laten maken (supermooi gedrukt door groene drukker Groenprint op papier van tomatenpulp), compleet met taalfout, maar de boodschap komt over. We kregen bovendien heel goed nieuws van de gemeente: er zullen eindelijk ladders worden geplaatst in de putten waar dieren nu invallen en verdrinken of sterven van de honger. Dat betekent ook dat ik niet meer elke dag langs de putten hoef in de wakkere tijd, dus dat is heerlijk.
2 februari
De ochtend
Onderweg naar ons geheime bosje zag ik een aangereden merel liggen. Ik keerde de auto en Doris en ik reden terug om te kijken of ze dood was. Op de plek des onheils zag ik dat er nog iemand was aangereden. De eerste merel leefde inderdaad niet meer, maar de tweede, die dichtbij de stoeprand lag, wel. De kauwen zaten al bij haar in haar oog te pikken. Ik pakte haar op - dat kon niet anders - en probeerde in te schatten hoe ze eraan toe was. Terwijl ik naar het pad met de bosjes liep begon ze bloed op te geven. Ik legde haar neer, en zag dat ze dood aan het gaan was. Ik pakte de andere merel ook op en liep met haar naar dezelfde plek. De eerste merel was dood, dus ik legde de andere dode merel bij haar, verscholen tussen de bevroren blaadjes. Ik was heel kwaad, want hoe krijg je het voor elkaar om op zondagochtend om negen uur op een weg waar je hooguit vijftig kunt tijden twee merels te vermoorden? De ochtend was verder mooi omdat het erge en het mooie vaak naast elkaar bestaan.
1 februari
Een lijst van dingen die we missen
Als zusterpublicatie van Variaties op aanwezigheid verschijnt vandaag Een lijst van dingen die we missen. Aan deze lijst hebben heel veel mensen met long covid of een andere PAIS meegewerkt. Ik hoop dat de lijst zoveel mogelijk mensen bereikt, zodat mensen wat beter leren begrijpen wat degenen die een PAIS hebben moeten missen. Ik vind het zelf een ontroerende maar ook kwaadmakende lijst. Je kunt hem hier lezen.