29 februari
De drakenbloedbomen
Tijdens een wandeling door de buurt vonden Doris en ik een drakenbloedboom, of eigenlijk drie in een pot (nogal zwaar maar het lukte me hen mee te nemen). Tijdens het verpotten viel hen in drie delen uiteen, die ik eigen potten gaf, waarna ik me afvroeg of dat niet zielig was omdat ze nu niet meer met hun wortels tegen elkaar kunnen spreken. Van B. kreeg ik de tip om ze bij elkaar te zetten zodat ze elkaar kunnen voelen/zien/horen, en te vertellen wat er is gebeurd.
28 februari
Bijzonder dierennieuws gisteren
De damherten waren eerder in Europa dan de mensen. Er zijn mensen die denken dat wie ergens het eerst is, ook het meeste recht heeft op die plek. Ik behoor niet tot die mensen maar duidelijk is wel dat damherten hier minstens zoveel horen als wij.
Ook las ik over een Myanmarees minivisje, de 12 millimeter lange Danionella cerebrum, dat 140 decibel geluid kan maken, dat is zo hard als een boorhamer. Het visje heeft daar een speciaal orgaan voor. Ze wonen in troebel water, en misschien helpt dit geluid ze bij communicatie over lange afstanden; onderzoekers denken ook dat machtsverhoudingen een rol spelen.
En ik zag een aangrijpende video van een koala die rouwt om zijn dode partner (een dierenorganisatie nam hem mee voor een gezondheidscontrole, maar je ziet toch dat hij gewoon verdrietig is) (je kunt wel ziek worden van verdriet natuurlijk).
27 februari
De eenzaamheid van ziekte
De column van vandaag gaat over de eenzaamheid van ziekte, en de veranderingen in de tijd die lang ziek zijn met zich meebrengt. Hier.
26 februari
Schelpen
26 februari
Over de steen
Regendruppels trekken sporen over de steen voor de deur. Ze vangen het licht, lijken gangen te graven in de lucht die gang voor gang dichter bij elkaar komen in een patroon dat logisch maar niet te voorspellen is. Na een paar minuten is de hele steen nat en verandert het licht in donker, hoewel ik niet weet of dat laatste door de druppels komt of doordat de wolken zich verder samentrekken.
25 februari
Op boomhoogte
Ik liep vandaag over de touwenbrug van Chiel Kuijl in de tuin van museum Kranenburgh. Dat was ooit onderdeel van het kunstwerk Concentraties dat over de hele tuin liep, nu helaas niet meer want ik vond het heel leuk om te doen. Dus als je daar eens in de buurt bent, vergeet de touwenbrug niet. Het museum zelf is ook de moeite waard.
24 februari
Lieve berk
Ik ben bezig met de organisatie van twee symposia over de rol van oude en nieuwe rituelen, die het actorschap van niet-mensen serieus nemen, in het werken naar een meer rechtvaardige en zorgzame meersoortige gemeenschap. Over hoe rituelen met en voor dieren eruit moeten zien, weet ik redelijk wat, maar van bomen en planten minder. Ik lees een boek over de rol van heilige bomen in de Indiase milieubeweging en kwam een tekst tegen van de Estse onderzoeker Madis Arukask over animistische boomrituelen van de Wespen en de Woten, Oostzee-Finse volkeren. Arukask schrijft bijvoorbeeld over vrouwen die de boomgeesten aanspreken in individuele bomen (de bomen staan voor zichzelf en voor iets groters). Hij mocht mee met M.A. en schrijft het volgende:
M.A. was no longer going regularly into the forest to pick berries, due to her age (over 80) and health. On this occasion, she approached the chosen birch tree, put aside her [walking] stick, and hugged the tree with both arms. Caressing the trunk in a top-down direction from time to time, she said: ‘Dear birch, dear birch, you darling tree of mine. You’ve grown big, thick, our darling Vepsian tree. Give me health, strength. Your soft leaves, your thick branches. Grow big, beautiful, oh darling tree of mine. I can’t see you (every time). You give me health, you give me strength, you give me an easy journey (home), the health to get back home. You, my darling birch, you give …, you do much good.’ This went on for about a minute; she then took her stick and stepped away from the tree. Then she sang an old springtime circle dance song, performed on Trinity Sunday, recalled from her youth, and dedicated it to the birch tree. Traditionally, during Trinity week [the Veps] used to bring a small birch tree from the forest, sing and dance around it, and take off some branches [for fertility]. The song contained themes like those she had used when addressing the tree, describing it growing tall with thick foliage.
Zo zijn er meer rituelen, zoals het simpele groeten van de bomen en het bos als je het bos ingaat. Er zijn ook manieren om het bos aan te spreken over dieren en mensen die erin verdwenen (en om te vragen hen terug te brengen). Zo omgaan met bomen helpt in elk geval het vormen van een nieuwe houding. Met dieren kan het ook nieuwe manieren van communicatie (en begrip) tot stand brengen.
23 februari
Hallo klein vriendje
23 februari
Vouwen
Ik mail de vrijwilligers van de paddenwerkgroep wekelijks met een update over de overgezette dieren, het weer, en leuke weetjes over amfibieën. Gisteren mailde vrijwilliger Wiesje me een weetje terug, over de salamanders in haar vijver. Die vouwen hun eitjes - soms wel 300 - in de bladeren van waterplanten. Op internet lees ik dat ze dat met hun achterpootjes doen. Een heel karwei.
22 februari
Weer een dag in het patriarchaat
In Eye zag ik Poor Things van Yorgos Lanthimos. Ik vond The Favourite heel goed en zijn andere films niet, maar wilde deze film proberen. Het bleek een seksistische fantasie over feminisme. Emma Stone speelt Bella Baxter, een Frankensteinachtige figuur die volgens de recensies feministisch gedrag vertoont, maar de film herhaalt vooral seksistische figuren (zowel in het afbeelden van de seks als in hoe vrouwen worden onderdrukt en hoe ze zich eraan ontworstelen – het was ook cliché). Na afloop kwamen er op station Noord zes jongens van een jaar of veertien naast me staan. Ze spraken over meisjes die vooral goed waren voor het pijpen, en over de lelijkheid van sommige. Ook spuugden ze vaak op de grond. Ik deed mijn oordoppen in, pick your battles, maar toen gooide een van de kinderen een flesje cola naar een duif die een donut at (ik kon niet zien of het raak was). Dus ik deed mijn oordoppen uit en begon aan een tirade, over hoe je over vrouwen moet spreken en met kwetsbare wezens moet omgaan, en hoe je een waardevolle toekomst kunt nastreven voor jezelf. Ze deden stoer, maar ik las in de ogen van een paar jongens dat het wel aankwam (ik droeg mijn Stella McCartney Adidassen, dat helpt). Er kwam nog een groepje jongens bijstaan, dus ik had best redelijk wat publiek. Toen kwam de bus, de meeste jongens gingen ook mee, maar gelukkig gingen ze achterin zitten, ik deed mijn oordoppen weer in en mijn mondkap op, dat is best een fijne combinatie.
21 februari
Schelp
Een werk van zand, zee en wind.
21 februari
Keuzes
Door Boris Novak. Ik vertaalde de Engelse vertaling van Mia Dintinjana.
Tussen twee woorden
kies het zachtere.
Tussen een woord en stilte
kies luisteren.
Tussen twee boeken
kies het stoffigste.
Tussen de aarde en de lucht
kies een vogel.
Tussen twee dieren
kies wie je het meest nodig heeft.
Tussen twee kinderen
kies allebei.
Tussen het kleinere en het grotere kwaad
kies geen van beiden.
Tussen hoop en wanhoop
kies hoop:
het zal zwaarder zijn om te dragen.
20 februari
Interessante links voor de dinsdag
GC Heemskerk attendeerde me op het bestaan van het Walking Lab, die wandelingen onderzoeken en met wandelingen de wereld onderzoeken. Ze hebben bijvoorbeeld onderzoeksmethode die ze Queer Walking Tours noemen. Hier.
Ook las ik een lieve tekst van Greta Gaard over boeddhisme, ecofeminisme en de meersoortige wereld. Hier.
In de herhaling: de Red Hand Files van Nick Cave. Omdat het een heel goed project blijft.
19 februari
Raamrand
19 februari
De salamandermetamorfose
Het is een goed salamanderjaar. Om een reden die voor mij waarschijnlijk verborgen zal blijven hebben ze hun winterhabitat uitgebreid: op de stoep waar ik vorig jaar misschien twee of drie kleine watersalamanders vond, heb ik er nu al minstens dertig overgezet. Ook op de geijkte plekken steken er meer de straat over dan eerdere jaren. Als wij de salamanders overzetten zijn ze donkerbruin (met vlekken en bij de vrouwtjes een rugstreep, maar dat valt nauwelijks op in het donker), alleen hun buik is geel met donkere stippels. In het water veranderen ze van kleur, ze worden geel met oranje en blauw, en hebben zwarte stippels over hun hele lichaam. De mannetjes houden van grote vrouwtjes en proberen hen te verleiden door met hun staart te bewegen. Ze hebben verschillende staartbewegingen: op Wikipedia lees ik dat de staart ‘golvend, waaierend of zweepachtig’ kan worden bewogen. De vrouwtjes voelen de waterdrukgolfjes, en ruiken de lokstoffen die naar ze toe worden gewaaierd (dit klinkt nogal heteronormatief; over queer kleine watersalamanders lees ik niets, maar die zullen er ook zijn). Dit speelt zich allemaal af in de vijvers van dit dorp, die zo grijs en onbetekenend lijken.
18 februari
Maar
1. De trein beweegt. Het is een soort gezoem en getril. Omdat ik in de trein zit en de trein veel groter is dan ik beweegt de trein ook mij. Het zoemende getril voegt zich bij de geluiden en gevoelens in mijn lichaam. Tussen de trein en mij is een heel kleine oppervlakte waar we samenvallen (zo plat als het woord ‘tussen’).
2. De stoelen zijn oud en rood, oud rood, dus dubbel oud en dubbel rood. Sporen van iets scherps, van de tijd en wat zacht is vertakken zich over de zitting. Een stoel te zijn voor bepaalde tijd, voor niemand gedichten te schrijven en niet te weten van de padden en hun tocht en hoe wij zoveel routes verstoren. Hooguit van het uitzicht, de andere stoelen en de vele types mens.
3. Gisteren zag ik dat jonge wilgen (niet meer dan takken, opgeschoten) soms heel kleine katjes dragen.
4. Nu weet ik het zeker: als je onderweg bent, verandert de tijd in ruimte.
5. Zoveel soorten van alles: soorten vermoeidheid, soorten missen, soorten gebouwen in een stad.
6. Op het terras zitten een jongen en een meisje, zij draagt een leren jack en hij heeft een analoge Nikon om zijn hals. Ze eten hier straks omdat het zaterdag is en ze iets willen doen dat bijzonderder is dan naar de snackbar gaan. De tram stopt voor de deur, deze straat kan van alles aan, kleine vierkante steentjes, een vermoeide vrouw met een donkerblauwe jas (een geklede jas, denk ik) op een fiets, een man in het zwart met een statief. Ik zit hier maar ik voel me niet vrij (maar ik zit hier).
17 februari
Antwerpen
16 februari
Navalny
Op de website van 2Doc is de documentaire Navalny te zien, over zijn vergiftiging en leven - bekijk hem vooral want het is een krankzinnige film en een eerbetoon aan deze dappere man. Vanavond op tv.
16 februari
Leven met anderen
Er staat een mooi interview van Marjan Slob met Donna Haraway in de NRC. Zoals jullie weten ben ik kritisch over Haraway, vooral haar ideeën over proefdieren zijn niet oké, maar ze heeft ook veel zinnigs te zeggen. Hier.
15 februari
De exceptionalisten
Vandaag luisterde ik naar een lezing van psycho-analyticus Sally Weintrobe over psychoanalyse en de klimaatcrisis. Weintrobe schreef onder andere het boek Psychological Roots of the Climate Crisis, over onze 'culture of uncare'. Een van de kernbegrippen daarin is exceptionalisme, de houding waarin mensen hun onzorgzame kant laten prevaleren boven hun zorgzame. De exceptionalisten zien zichzelf als ideaal, vinden dat ze recht hebben op wat ze dan ook willen, en gebruiken magisch denken om van moreel ongemak over hun ideeën en handelen af te komen. Deze houding zit in ons allemaal, maar we kunnen hem bestrijden. En hij zit ook in onze samenleving, en daar moeten we hem bestrijden. In een culture of care wordt de zorgzame houding van individuen gesterkt, voorbeelden daarvan zie je in klimaatactivisme. Als het je interesseert kun je via google podcasts en lezingen van Weintrobe vinden.
14 februari
Monk op Valentijnsdag
In de Oude Kerk bezocht ik de tentoonstelling van Meredith Monk (Calling). Monk is een componist die bekend is van haar werk met stemmen. In de tentoonstelling vond ik de muziek het mooist, en twee kleinere installaties. In de ene kijk je door boomstammen heen, in de andere wordt een bewegend paard op een doek geprojecteerd, hij of zij lijkt op de muziek te dansen (zie de foto's hierboven). Op youtube vind je Monks Cow Song. Turtle Dreams staat ook op youtube, hier.
Het miezerde en onderweg zag ik veel jonge mannen met bossen rozen en tulpen, een bepaald slag mannen, met sneakers en gel, hoewel er ook een man in een pak tussen zat. In de bus zaten twee meisjes die elkaar kenden naast elkaar zonder te praten. Het ene meisje hield vier rozen vast, het andere had er nul gekregen.
13 februari
Twee dagen
De zwarte vlekjes zijn kuifeenden.
13 februari
Waar blijven de longcovidprotesten?
Vandaag gaat de column over het gebrek aan zorg voor en solidariteit met mensen met long covid. Hier.
12 februari
Vaasje II
11 februari
De paddentrek
De paddentrek is weer begonnen. Ik zag er dit jaar erg tegenop: ik kan weer dingen doen maar ben nog niet hersteld, en het houdt voor mij veel mails en veel lopen in (naast mijn werk en huishouden). Ook vond ik op dag twee een zwaargewonde pad die ik moest doodslaan en op dag drie een zwaargewonde salamander die ik moest doodmaken. Dat vind ik heel erg om te doen, maar het moet. Ik vraag me altijd af wat ik zou willen als ik hun positie was. Maar goed, gisteren waren er redelijk wat vrijwilligers op de been en hebben we 88 salamanders en 23 padden in veiligheid gebracht. Dus het is niet voor niks.
11 februari
Zelf versus wereld
Ik las Derek Jarmans Moderne natuur en Nietzsches Aldus sprak Zarathoestra zij aan zij. Ik wilde schrijven: ‘het woord dat beide boeken verbindt is ijdelheid’, maar dat is te sterk. In allebei is er sprake van een sterke focus op het zelf ten koste van de wereld en anderen. Nietzsche is een van die filosofen die ik in theorie goed zou moeten vinden maar met wie ik niet veel kan (Kierkegaard is ook zo iemand). Het seksisme in Zarathoestra is extreem, maar eigenlijk geldt dat voor het werk van de meeste filosofen voor 2000, dus als filosoof train je je in de inhoud en methode los van elkaar zien (Montaigne en Wittgenstein waren ook seksistisch). Maar los daarvan is er dus zo weinig aandacht voor de wereld en zo veel aandacht voor het zelf. Jarman is wat sympathieker, en hij is ziek, waardoor het zelf op de voorgrond komt te staan, dat heb ik zelf ook gemerkt. (Moderne natuur is een dagboek van een jaar en een paar maanden waarin hij onder andere beschrijft hoe hij na zijn hiv-diagnose een tuin inricht bij het huisje dat hij kocht in Dungeness in Kent, Prospect Cottage). Zijn beschrijvingen van de planten in zijn tuin zijn mooi. Bovendien maakt hij zijn biografie expliciet tot onderwerp, ook in zijn films, en zet hij zich op die manier in voor homorechten en bewustwording rondom aids. Maar het blijft heel particulier. Misschien verwachtte ik er te veel van – op het buikbandje met zaadjes om het boek noemt Olivia Laing, ook een schrijver die niet tot mij spreekt, het ‘het mooiste en meest furieuze boek aller tijden’. Maar het is niet furieus, het is een treurige aftakeling van iemand die zijn inner circle beschrijft, een tijdsbeeld.
10 februari
In het bos zag ik het gezicht van god in het mos op een boom
Of van de kerstman, of misschien van een onbekende man met snor.
10 februari
Doris en ik kwamen terecht in een ganzenblokkade
Ze scandeerden leuzen. Ik ben solidair met ze. Het is hoog tijd dat er eindelijk eens naar ze wordt geluisterd.
9 februari
Vreemde vrienden
8 februari
Vandaag een gastbijdrage van mijn moeder, over hoe haar ouders elkaar hebben ontmoet
Mijn moeder, Trijntje Tol, werkte vlak na de Tweede Wereldoorlog als kraamverzorgster in heel Westfriesland. In vele dorpen rondom Hoorn. Mijn vader, Cornelis 'Cees' Scherpenhuizen, is na de oorlog grotendeels lopend en liftend naar Hoorn teruggekeerd. Hij had mijn moeder gezien en vond haar leuk, maar m’n moeder zat nog met Jelle in haar hoofd- denk ik- met wie ze voor de oorlog verloofd was, en op wie ze de hele oorlog gewacht heeft. Jelle kwam getraumatiseerd terug uit Buchenwald en hij is er door een misverstand met een brief, met de dochter van een bevriende slager in Utrecht vandoor gegaan. Mijn vader probeerde contact te krijgen, maar dat was nog niet zo makkelijk. Hij is net zo lang achter mijn moeder aan blijven fietsen naar al die dorpen, waar zij kraamde, dat Trijntje Cornelis op een gegeven moment wel leuk begon te vinden en er afspraakjes gemaakt werden. Dat moet 1946 geweest zijn. Op 27 Februari 1947 zijn ze getrouwd. Ik ben 5 Februari 1948 geboren. We woonden in bij mijn Oma Antje op de Tweeboomlaan 37. Er waren geen woningen vlak na de oorlog. Als je 9 maanden terugrekent, ben ik op Bevrijdingsdag 5 Mei 1947 verwekt. In 1948 werd Juliana gekroond en kwam ze naar Hoorn toe, vertelde mijn moeder me later. Met mij in de wagen gingen we naar de nieuwe koningin kijken.
Ruth Scherpenhuisen
7 februari
Can't we all just get along?
Gisteren was ik met G.C. Heemskerk in Galerie Stevenson op de Prinsengracht in Amsterdam want we doen met het Meersoortig Collectief mee aan een groepstentoonstelling aldaar. De tentoonstelling heet Can't we all just get along? en het is een protesttentoonstelling, tegen xenofobie en het normaliseren van racisme en andere vormen van onderdrukking, geïnspireerd door de uitslag van de afgelopen verkiezingen. Wij dragen het Meersoortig Manifest bij, een oproep aan kunstinstellingen om niet-menselijke wezens respectvol te behandelen. De opening is aanstaande zaterdag om 17 uur en de tentoonstelling loopt tot 16 maart. Je kunt hier meer lezen over de expositie en de galerie.
Het manifest is te koop. Het is geprint op chlorofylpapier (van papierpulp gemixt met bladgroenkorrels afkomstig uit landbouwafval) en kost 150 euro, de opbrengst doneren we aan een project tegen stringfoot (het pijnlijke en langdurige afknellen en afsterven van de pootjes door haar en touwtjes) bij stadsduiven. We zijn bezig met een nieuwe website, maar in de tussentijd werken we ons blog nog bij met voorbeelden van dieren- en plantenkunst. Hier.
6 februari
Gewoon blijven lopen
5 februari
De veganistische universiteit
Ik kreeg een mail van een student namens Plant Based Universities, een initiatief om universiteiten vegan te maken, om een open brief te ondertekenen die vandaag openbaar wordt gemaakt. Het is niet het enige initiatief dat zich richt op het veganiseren van de universiteit, op de UvA werkt de Plant Based Treaty hier achter de schermen al langer aan. Het veganiseren van de universiteiten is belangrijk omdat wetenschappelijk onderzoek aantoont dat veganisme beter is voor de gezondheid van mensen en de planeet dan carnisme, en bovendien rechtvaardiger. Universiteiten die niet veganistisch zijn nemen dus eigenlijk hun eigen onderzoek en kenniscreatie niet serieus. Je kunt hier en hier meer lezen (Amsterdam is trouwens de eerste hoofdstad ter wereld die de Plant Based Treaty heeft ondertekend).
4 februari
Vaasje
3 februari
Langzame muziek
Maandag is er weer een akkoordwissel in As slow as possible, het muziekstuk van John Cage dat 639 jaar duurt en wordt uitgevoerd in de St Burchardi Kerk in Halberstadt. Het orgelstuk begon in 2001 met zeventien maanden stilte. Het loopt nog 616 jaar, dus als je een keer een wissel wil bijwonen heb je nog even. In The Guardian lees ik dat er momenteel ook een muziekstuk bezig is dat duizend jaar duurt, dat begon in 1999, de Longplayer.
2 februari
Goeie column van Carolina Trujillo vandaag, over boerenwoede
Hier.
1 februari
Ergens in een bos, ergens in de tijd
We waren van het pad af geraakt.
Maar Doris bracht me terug.
Ze poseerde op de grafheuvel.