30 april
Ongezochte kinderen
Vandaag las ik in de NRC dat een op de achttien alleenstaande vluchtelingenkinderen uit de opvang verdwijnt. Ik schreef hier drie of vier jaar geleden een column over voor Trouw, toen was het ook even in het nieuws, en in de tussentijd is er niets verbeterd. Deze kinderen komen in de mensenhandel terecht, ze moeten werken in de prostitutie, de hennepteelt of ergens anders, en niemand gaat naar ze op zoek. Niemand voelt zich verantwoordelijk. Ik werkte toen ik studeerde met uit huis geplaatste kinderen met een licht verstandelijke handicap en voor hen gold hetzelfde. Als kinderen geen ouders hebben die voor ze opkomen zijn ze vogelvrij - ze worden in instellingen vaak ook nog misbruikt, geslagen door de huisarts, of gewoon verwaarloosd omdat er geen goed opgeleid personeel is. Dat is heel vreemd om mee te maken, omdat je ergens toch denkt dat het in Nederland goed is geregeld - het is eigenlijk net zoiets als met de long covid, die duidelijk maakt dat de zorg voor bepaalde groepen totaal ontbreekt en dat het vrijwel niemand interesseert. Maar dat terzijde. Het is onze plicht om deze kinderen te helpen, maar van het nieuwe kabinet hoeven ze weinig te verwachten. Dus het blijft een kwestie van geluk, waar je terecht komt en hoe het met je afloopt.
29 april
Oma's portemonnee
28 april
Heen
En terug
28 april
Niet-menselijke makers
Het waait in Dronrijp. Ik verblijf in een hut aan het water, bij een molen, tussen de weilanden. Behalve weilanden, water en boerderijen is hier weinig. De lucht. Vogels - er zwemt hier voor de deur een moedereend met pulletjes en even verderop nestelt een zwaan. Ik was vandaag in Leeuwarden om een lezing te geven over dieren als kunstenaars ter ere van de tentoonstelling For Every Atom van Sema Bekirovic, die vandaag werd geopend. Ga de tentoonstelling vooral zien, er is werk van Sema te zien - in samenwerking met andere wezens, zoals meerkoeten, slakken en warmte - maar ook van niet-menselijke kunstenaars. Zoals van de zon, stof, en de zeepokken hieronder.
Er is ook vogelzaad op het dak geplakt met olie, voor de duiven. Dat had nogal wat voeten in de aarde - er is in het museum lang en vaak vergaderd over of het niet gevaarlijk was, en wie de verantwoordelijkheid zou hebben als er iets mis zou gaan. Ik hoorde van een medewerker dat er sowieso lang en vaak is vergaderd over het werk, dat de museummedewerkers voor uitdagingen stelde die ze niet eerder waren tegengekomen.
Na afloop waren er mensen met vragen, en een van die mensen was nogal boos dat ik de varkens en de koeien en de kippen niet had genoemd. Ze zaten wel in de lezing, maar verdekt opgesteld in de ethische en politieke implicaties. Omdat de toeschouwer boos was, ging ik er niet op in - het onderwerp van de lezing was ook iets anders, en de dieren in de stallen hebben weinig kans om kunst te maken of hun cultuur te ontwikkelen - in tegenstelling tot koeien, kippen en varkens in sanctuaries. Maar dat had ik kunnen benoemen en misschien zou ik voortaan voor of na elke lezing over dieren een minuut stilte moeten houden.
Toen ik naar buiten liep, kwam ik een stoel tegen die aan het rondwaaien was.
Er zijn hier in de buurt van de hut behalve weilanden en sloten trouwens ook schapen. Ze trekken op in groepen, en je moet ze niet in het donker treffen.
27 april
Ich will verstehen
Ik vond een mooi interview met Hannah Arendt (door Günter Gaus) uit 1963, hier.
27 april
Het vogeltje
Dit is Doris' vogeltje. Het is haar meest bijzondere speeltje want het piept als je erop slaat. Dat doen we dus elke dag een paar keer. Ze heeft het zelf gewonnen op de hondenschool - Doris was bij elke cursus eerst de bangste en op het laatst de beste van haar groep, en won zo ook het varkentje en het kussentje. Omdat ze last heeft van haar schouder en rug gaan we niet meer naar de hondenschool, maar we lopen wel vaak in het mooie bosje. Vorige week konden we niet verder vanwege de runderen die daar wonen, en toen vond Doris een pad waardoor we konden doorsteken en niet dezelfde route terug hoefden. Het was door de koeien gemaakt, dus goed dat ze het als pad herkende en vond dat we ook zo konden. Ik dacht eerst van niet maar ze had gelijk, het kon heel goed, het was zelfs bijzonder leuk om te doen.
26 april
Leren van de kraaien
Ik lees het boek In the company of crows and ravens, van Marzluff en Angell (een bioloog en tekenaar). Het staat vol met mooie verhalen over kraaiachtigen maar verder schort er veel aan - ethisch en ontologisch - dus daar moet je doorheen lezen. Ik werd getroffen door het feit dat kraaien al veel langer op deze planeet rondvliegen dan wij er lopen, al acht miljoen jaar. Vogels waren er eerder dan primaten, en toen een groep daaruit zich tot mens ontwikkelde waren de kraaien lang veel slimmer dan zij. Er waren bijvoorbeeld twee miljoen jaar geleden al kraaien en raven zoals we die nu kennen, terwijl de mensen er hooguit 300.000 jaar zijn. Daarom spelen kraaien en raven ook zo'n belangrijke rol in de mythologie van veel volkeren. Alle moderne vogelfamilies waren er trouwens al aan het eind van het Mioceen, dat meer dan vijf miljoen jaar geleden eindigde - er waren zelfs meer zeevogels. Dit maakt het nog afschuwelijker dat we de wereld voor de rest van de levende wezens aan het vernietigen zijn.
25 april
Interspecies Future
Ik schreef een tekst over meersoortige dialoog voor het boek Interspecies Future: A Primer. Ik heb zelf geen exemplaar ontvangen en het is al lang geleden dat ik de tekst schreef, dus het fijne weet ik er niet van, maar voor wie geïnteresseerd is in de meer-dan-menselijke toekomst is het misschien een aanrader. Het boek is van de week gepresenteerd op de Biënnale in Venetië en je kunt het hier kopen.
24 april
Draadvoet
Vanmiddag was ik bij mijn kameraad GC Heemskerk die in Den Haag de duiven van hun draadvoeten afhelpt. Draadvoet, oftewel stringfoot, is een groot probleem voor stadsduiven. Een uitgebreide omschrijving kun je hier lezen, maar het komt erop neer dat draadjes zoals touwtjes en mensenhaar zich om de voeten van de duiven heenknellen waardoor die gaan ontsteken en uiteindelijk afsterven. Dat is enorm pijnlijk voor ze en het overkomt ontzettend veel duiven. Je kunt als mens de touwtjes en haren verwijderen en vandaag kreeg ik daar les in. De duiven vonden het prima.
Het is ontzettend leuk als vogels over je heen willen lopen.
23 april
We zijn als riet
De column van vandaag gaat over de absurditeit van het leven serieus nemen (in het licht van de maatschappelijke discussie over suïcide). Hier.
22 april
Lieve knie
21 april
Wat cijfers over kalfjes
Kalfjes op transport loeien voortdurend want ze begrijpen er natuurlijk niks van en hebben honger en dorst, en blijven dat doen, ook als er vertraging is, soms wel zestig uur lang.
In 2020 zijn er 1,6 miljoen kalfjes geslacht in Nederland (vorig jaar bijna twee miljoen). Op een paar uitzonderingen na (misschien honderd dieren in totaal) bleven ze nul dagen bij hun moeder (er zijn dus evenveel moeders die hun kind missen).
Kalfjes zijn een nummer.
Kalfjes leven de eerste weken van hun leven in een iglo of een eenlingenbox. 8,2% van de kalfjes tot drie dagen oud sterft in zo'n iglo, en 10,8% van de kalfjes van drie dagen tot een jaar sterft ook voortijdig. Uiteindelijk gaan ze natuurlijk allemaal vroeg of laat naar het slachthuis - vrijwel alle stiertjes vroeg, de meisjes die opgroeien tot melkkoe na een jaar of zes.
20 april
Glacier for president
In IJsland doet een gletsjer mee aan de presidentsverkiezingen. Ik vind het een geweldig initiatief. Lees hier meer. De website is ook goed, scroll even naar beneden voor de lijst mensen/dieren/anderen met bijzondere beroepen die het initatief steunen.
20 april
Kittens and cows
Vanochtend gaf ik een keynotelezing op de eerste conferentie voor critical animal studies in Rusland. Online, gezien de politieke situatie, en misschien überhaupt. Critical animal studies is een interdisciplinair vakgebied waarin denkers activisme met academisch werk verbinden, en alle vormen van onderdrukking willen bestrijden (onderzoek naar hoe structuren van onderdrukking verbonden zijn staat daarin centraal). Dat is dus per definitie ook kritisch naar het Russische bewind. Er is heel weinig ruimte voor protest in Rusland, maar aan de universiteiten nog wel wat. Ik vind het dapper van de organisatoren dat ze dit hebben opgezet en steun ze daarin graag. Je kunt hier meer lezen over de conferentie. Mijn praatje ging over meersoortig beraad, daarover later meer.
19 april
Schrijf een brief aan een niet-mens
In december gaf ik een zoomlezing bij de faculteit Nederlands van de Universiteit van Boekarest. Ik zou er eigenlijk in levenden lijve zijn maar de lc gooide roet in het eten. Naast de lezing zou ik een workshop geven, en die was vandaag online. Ik had de studenten gevraagd om een brief te schrijven aan een niet-mens (het thema was ‘mens en niet-mens’) en kreeg mooie en ontroerende brieven, aan een steen, de Donau, het water, maar ook aan het huis van vroeger, een foto, knuffelbeesten, huisdieren natuurlijk, de stadsduiven, techniek – waaronder een brief met antwoord, aan en van ChatGPT –, een liefdesbrief aan een tuin in de verte en eentje aan brood (van iemand op dieet), een schilderij van Turner, en meer. De brieven verraadden ook veel over de studenten in kwestie, waar ze mee bezig zijn, maar ook soms hun leven. Een van de studenten schreef bijvoorbeeld aan zichzelf als baby, op een foto. We hadden een mooi en open gesprek, ook al was het via zoom. En ik weet weer beter hoe de levens van mensen en niet-mensen verweven zijn. Het is een goede oefening, dus als je vanmiddag niets te doen hebt, schrijf dan een brief aan een niet-mens. Ter inspiratie kun je het gedicht Gesprek met een steen lezen van Wislawa Szymborska, dat is hier in het Nederlands te vinden. Of het begin van het boek Wit van Han Kang, hier.
18 april
Het Meersoortig Collectief heeft een website
De titel van deze post zegt het al, het Meersoortig Collectief heeft een website, gebouwd door Callum Dean. Je kunt er lezen over onze projecten en ideeën en werk bekijken. De website is hier te vinden.
18 april
Zelfportret
17 april
Tekening voor het muizenboek
16 april
Den Haag 2001
Dia, afgedrukt en ingescand.
15 april
Mijn naam
Mark Strand (mijn vertaling uit het Engels)
Op een avond toen het gazon goudgroen was
en de gemarmerde maanverlichte bomen verrezen als verse gedenktekens
in de geurige lucht, en het hele platteland klopte
van het getjilp en geruis van insecten, lag ik in het gras
en voelde de grote afstanden boven mij opengaan, en vroeg me af
wat ik zou worden – en waar ik mezelf zou vinden –
en hoewel ik nauwelijks bestond, voelde ik een ogenblik
dat de uitgestrekte sterrenclusterhemel van mij was, en ik hoorde
mijn naam als voor de eerste keer, hoorde hem zoals
je de wind hoort of de regen, maar zwak en ver weg
alsof hij niet aan mij toebehoorde, maar aan de stilte
waaruit hij was gekomen en waar hij naartoe zou gaan.
14 april
Wat overblijft
13 april
LEARN TO TRUST YOUR OWN EYES
Ik schreef vandaag over de Truisms van Jenny Holzer en die blijven steengoed. Zie bijvoorbeeld hier.
13 april
Hallo medewezen
(Ik vraag altijd of we er zo dicht langs mogen, deze bosbewoner vond het goed.)
12 april
Twee films
Evil does not exist, brulde een man bij de kassa van de bioscoop. Daarna brulde hij: praat ik te hard? Ik praat vaak te hard. Daarna hoorde ik niks meer. Misschien was de man zachter gaan praten, misschien had hij zijn kaartje gekregen en was het daarmee goed.
Ik was heel benieuwd naar Evil does not exist omdat ik Drive my car zo mooi vond, ook van regisseur Ryûsuke Hamaguchi. Evil does not exist is een langzame film over de botsing tussen mensen die in lijn met de natuur leven en mensen die de wereld naar hun hand willen zetten. Het bos is een van de hoofdpersonen en soms is het irritant als er mensen in beeld verschijnen. Ik zou wel twee films willen zien: deze, met het verhaal met de mensen, en een versie waarbij alle menselijke handelingen er uitgeknipt zijn. Misschien zie je soms mensen op de achtergrond of hoor je ze even. Mensen voegen vaak niet zoveel toe, ook al denken ze van wel. Op zich is hoe ze afgebeeld worden in deze film daarom wel goed, langzaam (hout hakkend, water scheppend, in discussie) en met veel herhaling.
De man die had geschreeuwd zat schuin voor me. Hij lachte twee keer tijdens de film, er werden twee grappen in gemaakt. Ik vond hem een sympathieke figuur.
11 april
Het kikvorsmannetje heeft ook betere tijden gekend
11 april
Ik vond je ergens
Ik vond je ergens in dat hele kleine streepje mogelijkheid tussen het niets en het niets, dat streepje in de tijd dat er eigenlijk helemaal niet had moeten zijn, dat het enige is wat er is, het had er net zo goed niet kunnen zijn, dat scheelt een haar, minder dan een haar, het scheelt het kleinste wat je je kunt voorstellen en het allergrootste want het is er nu eenmaal, zoals jij er bent en ik en de dagen een vorm hebben net als de duiven, zoals we iets weten van wat belangrijk is maar het nooit helemaal kunnen vastpakken – het raakt ons aan –, zoals de zee er is en de lucht spiegelt en een wereld vasthoudt, een wereld van leven in zich draagt en wij een zee in ons dragen vol leven die we nooit helemaal kennen maar die ons kent, en ik hoop dat je me vasthoudt, onder water, ik hoop dat je me daar herkent.
10 april
Zwaaien
Via via stuitte ik op de ontroerende fotoserie Leaving and Waving van Deanna Dikeman, waarin de fotograaf 27 jaar lang haar ouders portretteert als die haar uitzwaaien. Hier.
10 april
Doris op de pelsbarn die ze van Miriam kreeg
9 april
Oriëntatie
Ik kwam er net achter dat Disappearance at Sea van Tacita Dean online te bekijken is. De opname doet geen recht aan het werk, je kunt het beter in een museum of bioscoop zien (dat is een heel ander soort ervaring), maar het is beter dan niets. Het is een van mijn lievelingskunstwerken, ik weet niet precies waarom. Ik hou van vuurtorens omdat ze met hun ja/nee/ja van licht de zee imiteren (met zijn ja/nee/ja van golven, en eb en vloed). Alles verandert, niks verandert. En ik hou van de zee, van de avond die valt, het geluid van meeuwen. Maar dat is het allemaal niet. Het is een hypnotiserende film, die iets van de tijd vangt. Dat is het denk ik, dat me raakt, het vangen van de tijd in licht en donker, zee en glas. Kijk zelf maar (door te klikken op het vierkantje rechtsonderin kun je de video schermvullend maken).
9 april
Vrouwen en seks
Vandaag gaat de column in NRC over (praten over) vrouwen en seks.
8 april
Voor wie het nog niet zag
Een boswachter maakte een filmpje van een wolf die door een dassentunnel kruipt. Hier.
8 april
Zomer
Gisteren las ik het boek Summertime van Danielle Celermajer. Het boek begint met het verhaal van Jimmy het varken, hij verloor zijn vriendin Katy tijdens de bosbranden in Australië, vier jaar geleden. Katy en hij werden als jonge biggen gered uit de vee-industrie en hadden lang vooral elkaar. Na het verlies van Katy was hij diep in de rouw, hij at en dronk niet, ze wisten niet of hij het zou halen. Je kunt Jimmy's verhaal ook online lezen, hier. Celermajer woont met haar menselijke partner, ezels, varkens, paarden en anderen op een groot stuk land nabij het regenwoud. In Summertime beschrijft ze hun ervaring van de branden - ervoor, tijdens en erna. Het evacueren van de dieren, de zorg om hen en om de inheemse dieren en planten. Het is een aangrijpend boek, dat goed laat zien wat de impact is van klimaatverandering op degenen met wie we de wereld delen, en aanknopingspunten biedt om het anders te doen.
7 april
Een jaar zonder Olli
Zomaar wat foto's door de jaren heen.
6 april
Mijn vriend Olli
5 april
Inspiratie voor het leven met de wolf
In The Guardian las ik een mooi stuk over het samenleven van hyena's en mensen in Harar, een stad in Ethiopië. Hier.
4 april
Appel
Uit dezelfde serie. Ik hou van appels.
3 april
Geit
Voor mijn boekje over meersoortig beraad heb ik medewezens getekend. Dit is de geit.
2 april
De tijd van grijs, matblauw en lichtgroen
1 april
Leren twijfelen
Judith Butler werd in een interview met de New York Times over hun nieuwe boek (met de goede titel Who's afdraid of gender) gevraagd waarom mensen bang zijn voor hun ideeën. Butler merkte terecht op dat de angst of haat zich nu niet op hun ideeën richt, of de ideeën van een filosoof in het algemeen, want hij komt van mensen die hun werk niet hebben gelezen. Het is een reactie op een vermeende positie. Op krantenkoppen en social media slogans. Dat merk ik ook, het is een van de dingen die jammer zijn aan het schrijven van columns. Er zijn mensen die de columns lezen, maar de meeste reacties via mail, ingezonden brieven en op internet geven mijn positie niet of verkeerd weer. Nu is ergens over nadenken meestal beter dan er niet over nadenken, en ik zie de democratische waarde van een zin of slogan die het debat ingaat, zeker wanneer die kritisch is. Gedachten zijn nooit helemaal te besturen, woorden en ideeën kunnen zich in iemands hoofd nestelen en later tevoorschijn komen, iets teweeg brengen. Maar met een uitwisseling van gedachten of ideeën heeft het huidige debat weinig te maken. Ik schreef in een column al eens dat een van de waardevolle dingen die ik aan de universiteit leerde is het inhoudelijk met mensen oneens te zijn zonder daar zenuwachtig over te worden. Je kunt het oefenen en leren, kritiek incasseren en antwoord geven. Natuurlijk wordt het wel eens venijnig (hoewel dat in de internationale dierfilosofie erg meevalt). Maar de hele clou van de filosofie is dat je het met elkaar oneens bent en daarom beter leert denken. Je leert in gesprek met anderen je gedachten beter verwoorden en past je positie aan. Dat houdt dus ook in dat je leert twijfelen. Eigenlijk ben je de hele tijd bezig je positie te verbeteren door de losse onderdelen ervan af te wegen tegen andere posities. Studenten moeten dat ook echt leren. Ze moeten leren lezen, hun eigen onmiddelijke oordeel over een tekst opschorten tot ze die tekst begrijpen, leren hun standpunt te beargumenteren (en onder woorden te brengen: dat is moeilijker dan je denkt) en leren dat het nooit af is, dat je steeds wikt en weegt. Dat geeft een enorme vrijheid, maar daar moet je wel tegenkunnen.